Brent petrolün aralık vadeli kontratı 28 Eylül'de saat 12.11 itibarıyla yüzde 3,5 yükselerek varil başına 100,84 dolara çıktı. Bir önceki kapanışta fiyat 97,44 dolardı. Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün kasım vadeli kontratı da aynı saatlerde 95,65 dolardan işlem gördü.

AA'nın aktardığına göre yükselişin tetikleyicisi İran cephesinden geldi. İran'ın resmî haber ajansı IRNA, BM Genel Kurulu için New York'ta bulunan Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin ülkesine döneceğini ve Tahran'ın ABD ile bir müzakere planının bulunmadığını bildirdi. İran'ın, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ilişkin Katar arabuluculuğuyla Washington'a ilettiği yedi şarta yanıt beklediği aktarıldı. ABD Başkanı Donald Trump daha önce bu hafta yeni görüşmeler yapılacağını söylemiş, ancak İran'ın yedi maddelik önerisini reddetmişti.

Hürmüz krizi, 28 Şubat'tan bu yana küresel enerji piyasalarının ana belirleyicisi. McKinsey Global Institute'un AA'da aktarılan raporuna göre krizin zirvesinde küresel petrol ve gaz arzının yüzde 14'ü etkilendi; bu etkinin yüzde 91'i petroldeydi. Açığın yaklaşık yüzde 45'i talep düşüşüyle, yüzde 35'i alternatif rotalar ve diğer üreticilerin artan üretimiyle, yüzde 20'si stratejik stoklarla kapatıldı.

Türkiye’yi nasıl etkiliyor?

Türkiye ham petrol ve ürün ihtiyacının neredeyse tamamını ithal ediyor. Milliyet'in 15 Eylül'de aktardığı hesaplamaya göre petroldeki her 10 dolarlık artış yıllık enflasyonu yaklaşık 1 puan, cari açığı yaklaşık 2,6 milyar dolar artırıyor. Aynı habere göre bu yıl için enerji ithalatı faturası tahmini 64 milyar dolardan 97,9 milyar dolara yükseldi.

Vatandaşa nasıl yansıyor?

Brent'in 100 doların üzerinde kalması, 1 Ekim'de eşel mobilin sona ermesiyle birlikte pompa fiyatlarında hem vergi hem de ürün fiyatı kaynaklı artış riskini büyütüyor. Son hafta motorinde görülen art arda indirim ve zam, fiyatların petrol haberlerine ne kadar hızlı tepki verdiğini gösterdi.

Yatırımcı açısından ne ifade ediyor?

Petrol fiyatındaki oynaklık, enerji yoğun sektörlerin maliyetleri, rafineri marjları ve dış ticaret dengesi beklentileri üzerinden piyasalara yansıyor. Fiyatın yönünü kısa vadede Hürmüz diplomasisine dair haber akışı ve OPEC+ kararı belirleyecek.