Yapay zekâ veri merkezlerinin hızla artan elektrik ihtiyacı, küresel enerji ekipmanı pazarında yeni bir tedarik sorununa yol açtı. Mitsubishi Power, gaz türbini siparişlerinde teslimat tarihlerinin 2031’e kadar uzandığını açıklarken, 2028 ve 2029 yıllarına ait üretim kapasitesinin büyük ölçüde dolduğunu bildirdi. Artan talep, türbin fiyatlarını da yukarı çekiyor.
Yapay zekâ yatırımlarındaki hızlı büyüme, teknoloji sektörünün yanı sıra enerji üretim ekipmanlarında da küresel bir kapasite sorununu beraberinde getiriyor. Veri merkezlerinin kesintisiz elektrik ihtiyacı, sanayi üretimindeki artış ve elektrifikasyon eğilimi gazla çalışan elektrik santrallerine talebi artırırken, bu santrallerin en önemli ekipmanlarından gaz türbinlerinde üretim kapasitesi talebe yetişemiyor.
Dünyanın önde gelen gaz türbini üreticilerinden Mitsubishi Power'ın Asya Pasifik Üst Yöneticisi Akihiro Ondo, Singapur Uluslararası Enerji Haftası kapsamında yaptığı açıklamada, yeni siparişlerde teslimat tarihlerinin 2031'e kadar uzandığını söyledi. Ondo, şirketin 2028 ve 2029 yıllarına yönelik üretim takvimindeki kapasitenin de neredeyse tamamen dolduğunu belirtti.
Bloomberg'in aktardığı bilgilere göre, küresel ölçekte bu yılki yeni gaz türbini siparişlerinin 70-80 gigavat seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Talebin büyük bölümü Kuzey Amerika'dan gelirken, Asya'da da özellikle Malezya ve Singapur gibi ülkelerde yapay zekâ yatırımlarının etkisiyle yeni siparişler artıyor.
Türbin siparişleri bir yılda yüzde 71 arttı
Gaz türbini pazarındaki büyüme, finans kuruluşlarının verilerine de yansıyor. JPMorgan'ın analizine göre, 2026'nın nisan-haziran döneminde dünya genelinde yaklaşık 38 gigavatlık gaz türbini siparişi verildi. Bu rakam bir önceki çeyreğe göre yüzde 29, geçen yılın aynı dönemine göre ise yüzde 71 artışa işaret ediyor.
Siparişlerde ABD ilk sırada yer alırken, ikinci çeyrekte Siemens Energy yaklaşık 12,5 gigavatlık, GE Vernova 11,3 gigavatlık, Mitsubishi Power ise 5,3 gigavatlık sipariş aldı.
Artan talep, ekipman fiyatlarını da etkiliyor. JPMorgan analistleri, 2031 yılında teslim edilecek kombine çevrim gaz türbini santrallerinin maliyetinin geçen yıl teslim edilenlere kıyasla üç katına çıkabileceğini öngörüyor. Böylece enerji şirketleri yalnızca daha uzun teslimat süreleriyle değil, aynı zamanda yükselen yatırım maliyetleriyle de karşı karşıya kalıyor.
Üç büyük üretici kapasiteyi artırmaya çalışıyor
Küresel gaz türbini pazarının en büyük üreticileri arasında bulunan Mitsubishi Power, GE Vernova ve Siemens Energy, artan siparişleri karşılamak için üretim kapasitelerini genişletmeye çalışıyor. Ancak yeni üretim hatlarının devreye alınması, tedarik zincirinin güçlendirilmesi ve teknik uzman ihtiyacının karşılanması zaman alıyor.
Mitsubishi Heavy Industries, 2025 yılında yaptığı açıklamada gaz türbini üretim kapasitesini iki yıl içinde iki katına çıkarmayı hedeflediğini duyurmuştu. Buna karşın şirket yöneticilerinin son açıklamaları, kapasite artışının küresel talepteki yükselişi karşılamak için yeterli olup olmayacağı sorusunu gündeme getiriyor.
S&P Global'in ağustos ayında yayımladığı değerlendirmede de gaz türbini ve bakır tedarikinin, ABD'deki veri merkezi yatırımlarının önündeki kısa vadeli fiziksel kısıtlar arasında yer aldığı belirtilmişti. Analize göre, bazı gaz türbini projelerinde siparişten santralin faaliyete geçmesine kadar yaklaşık 36 aylık süre gerekiyor.
Yapay zekâ yatırımları enerji kaynakları arasındaki dengeyi değiştiriyor
Gaz türbinlerine yönelik talep artışında yalnızca yapay zekâ veri merkezleri etkili değil. Sanayi üretiminin genişlemesi, elektrikli sistemlerin yaygınlaşması ve enerji arz güvenliği kaygıları da yeni santral yatırımlarını destekliyor.
Doğal gaz santralleri, güneş ve rüzgâr gibi üretimi hava koşullarına bağlı kaynakların yeterli elektrik sağlayamadığı dönemlerde devreye girebilmeleri nedeniyle enerji sistemlerinde esneklik sunuyor. Bu özellikleri, kesintisiz enerjiye ihtiyaç duyan veri merkezleri açısından gaz santrallerini önemli seçeneklerden biri haline getiriyor.
Uluslararası Enerji Ajansı da yapay zekâ ve enerji ilişkisine yönelik raporunda, veri merkezlerinin kesintisiz elektrik ihtiyacının karşılanabilmesi için yenilenebilir enerji kaynaklarının yanı sıra doğal gaz, küçük modüler nükleer reaktörler ve gelişmiş jeotermal gibi seçeneklerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Ajans, yalnızca elektrik üretim kapasitesinin artırılmasının yeterli olmayacağını, şebeke altyapısına ve enerji verimliliğine de yatırım yapılması gerektiğini vurguluyor.
Böylece yapay zekâ yarışında rekabetin kapsamı da genişliyor. Çip ve veri merkezi yatırımlarının yanı sıra elektrik üretim kapasitesi, şebeke bağlantıları ve enerji ekipmanlarına erişim, teknoloji şirketlerinin büyüme planlarını belirleyen kritik unsurlar arasına giriyor.
