İngiltere'de yapay zekâ kullanılarak hazırlanan şikâyet dilekçeleri, itirazlar ve bilgi edinme başvuruları kamu kurumları ile şirketlerin yeni sorunu hâline geldi. Eskiden ortalama iki sayfa olan bazı şikâyetler 20 sayfaya kadar uzarken, 200 sayfalık başvurularla da karşılaşılıyor. Londra'nın ulaşım kurumu TfL'de itiraz ve inceleme talepleri bir yılda yüzde 45 arttı. Birkaç dakikada hazırlanan metinleri incelemek için çalışanların saatler harcaması, İngiltere'de 'yapay zekâ kaynaklı tıkanma' olarak adlandırılan yeni bir iş yükü yarattı.
Yapay zekânın çalışma hayatına sağlayacağı en büyük katkılardan biri olarak gösterilen zaman tasarrufu, İngiltere'de beklenmedik bir sorunla karşı karşıya kaldı. ChatGPT, Claude, Gemini ve Copilot gibi araçlar sayesinde vatandaşlar ve çalışanlar çok kısa sürede kapsamlı dilekçeler, hukuki itirazlar ve şikâyet metinleri hazırlayabiliyor. Ancak bu başvuruları değerlendirmek zorunda olan kurumlar için durum tam tersine işliyor.
The Guardian'ın araştırmasına göre İngiltere'de belediyeler, mahkemeler, şirketler, okullar ve milletvekili ofisleri, yapay zekâ desteğiyle hazırlanan uzun ve karmaşık başvurular nedeniyle giderek artan bir iş yüküyle karşı karşıya.
İngiltere'de AI clog olarak adlandırılmaya başlanan bu durum, yapay zekânın bir tarafta verimlilik sağlarken diğer tarafta yeni maliyetler oluşturabileceğini gösteriyor.
İKİ SAYFALIK ŞİKÂYET 20 SAYFAYA ÇIKTI
İngiltere'deki yerel yönetimlerde görev yapan 5 bin 600 avukatı temsil eden Lawyers in Local Government kuruluşunun Üst Yöneticisi Deborah Evans, yapay zekâ kullanımının belediyelere ulaşan şikâyetlerin niteliğini değiştirdiğini belirtti.
Evans'ın aktardığına göre geçmişte ortalama iki sayfa uzunluğunda olan şikâyetler, bugün çoğu zaman bunun 10 katına ulaşabiliyor.
Bazı başvurular ise çok daha uzun. Evans, karşılaştığı en dikkat çekici örneklerden birinin yaklaşık 200 sayfalık bir şikâyet olduğunu söyledi.
Üstelik başvuruların konuları her zaman karmaşık hukuki anlaşmazlıklardan oluşmuyor. Çöp toplama hizmetindeki aksaklıklar, otopark cezaları, belediye kararlarına itirazlar ve imar uygulamaları da yapay zekâyla hazırlanan uzun dilekçelere konu olabiliyor.
Sorun yalnızca sayfa sayısının artması değil. Başvurularda kimi zaman konuyla ilgisiz hukuki değerlendirmeler, başka ülkelerin mevzuatına yapılan atıflar ve gerçekte bulunmayan mahkeme kararları da yer alıyor.
Kurum çalışanları ise bunların hangisinin doğru olduğunu araştırmak ve asıl şikâyetin ne olduğunu belirlemek zorunda kalıyor.
HERKESİN ELİNDE ÜCRETSİZ BİR AVUKAT VAR
Yapay zekânın hukuk alanındaki etkileri özel sektörde de hissediliyor.
The Guardian'a konuşan bir teknoloji girişiminin kurucusu, performans gerekçesiyle işten çıkardığı eski çalışanının işten çıkarma kararına karşı hukuki süreç başlattığını anlattı.
Girişimci, davanın görülmesine kadar yaklaşık 30 bin sterlin avukatlık gideriyle karşılaşmayı beklediğini belirtti.
Yapay zekânın hukuki metin hazırlamayı kolaylaştırdığını söyleyen girişimci, artık herkesin ücretsiz bir avukata sahip olduğu benzetmesini yaptı.
Çalışan ilişkileri alanında danışmanlık yapan Hamilton Nash şirketinden Jim Moore da işverenlerin yapay zekâyla tamamen veya kısmen hazırlanmış şikâyetlerle daha sık karşılaştığını belirtiyor.
Moore'a göre bazı başvurular, görece küçük anlaşmazlıkları ağır hukuki ihlaller gibi gösteren uzun metinlere dönüşüyor.
Dahası, dilekçelerde çok sayıda hukuki iddia bulunmasına rağmen şikâyet sahibinin nasıl bir çözüm istediği her zaman açıkça belirtilmiyor.
Bu durum işverenlerin hem hukuki danışmanlık giderlerini hem de insan kaynakları birimlerinin iş yükünü artırabiliyor.
İŞ MAHKEMELERİNDE 70 BİN DOSYA BEKLİYOR
İngiltere'de iş mahkemelerine yapılan başvurulardaki artış da dikkat çekiyor.
Adalet Bakanlığının verilerine göre Nisan-Haziran 2026 döneminde bireysel iş mahkemesi başvuruları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28 artarak 14 bine ulaştı.
Aynı dönemde sonuçlandırılan dosya sayısının azalmasıyla haziran sonu itibarıyla bekleyen bireysel dava sayısı 70 bine çıktı.
Ancak bu artışın ne kadarının yapay zekâ kullanımından kaynaklandığını gösteren bir veri bulunmuyor.
Yapay zekâ, çalışanların hak arama süreçlerini kolaylaştıran etkenlerden biri olarak görülse de mahkemelerdeki dosya artışının tamamını bu teknolojiye bağlamak mümkün değil.
LONDRA'DA İTİRAZLAR YÜZDE 45 ARTTI
Yapay zekâ kaynaklı başvuruların yarattığı iş yükünü gösteren örneklerden biri Londra'nın toplu ulaşım kurumu Transport for London (TfL).
Kurum, 2025-2026 mali yılında 4 bin 771 bilgi edinme başvurusu aldı.
TfL'nin denetim ve güvence komitesine sunulan verilere göre bilgi edinme kararlarının yeniden incelenmesi için yapılan başvurular ise 2024-2025 dönemindeki 154 seviyesinden 2025-2026'da 224'e yükseldi.
Bu, yaklaşık yüzde 45'lik artış anlamına geliyor.
Kurumun raporunda, yapay zekâ araçlarıyla hazırlandığı değerlendirilen itirazların arttığına dikkat çekildi.
Bu başvuruların bir bölümünde teknik görünümlü ancak hatalı iddiaların yer aldığı, dolayısıyla değerlendirme sürecinin daha karmaşık hâle geldiği belirtildi.
TfL, artan iş yükünü yönetebilmek için itirazlarda standart başvuru şablonları kullanılması seçeneğini değerlendiriyor.
Bununla birlikte 224 başvurunun tamamının yapay zekâyla hazırlandığına ilişkin bir tespit bulunmuyor.
MİLLETVEKİLLERİNİN OFİSLERİ DE ZORLANIYOR
Sorun İngiltere Parlamentosuna da taşınmış durumda.
İşçi Partili bir milletvekilinin ofisinde kıdemli danışman olarak çalışan Hollie Wickens, yapay zekâ destekli yazışmaların 2024 yılında sınırlı sayıda görülmeye başladığını, bugün ise yoğun bir akışa dönüştüğünü söyledi.
Wickens, kendi ofislerine ulaşan e-postaların yaklaşık yarısında bir şekilde yapay zekâ kullanıldığını tahmin ediyor.
Bu oran ülke genelindeki milletvekili ofislerini temsil eden resmî bir istatistik değil. Ancak çalışanların karşılaştığı sorunun boyutuna ilişkin dikkat çekici bir örnek oluşturuyor.
İşçi Partili milletvekili Graeme Downie'nin ofisini yöneten Vonnie Sandlan da çalışanların artan başvurular nedeniyle tükenmişlik yaşadığını belirtti.
Sandlan'ın ofisi, bireysel seçmen taleplerine öncelik verebilmek amacıyla otomatik olarak milletvekillerine e-posta gönderilmesini sağlayan bazı kampanyalara yanıt vermeyi bıraktı.
Milletvekili çalışanlarını temsil eden GMB sendikasının yetkilileri ise kayıt tutulan bazı ofislerde dosya yükünün iki katına veya daha fazlasına çıktığını bildiriyor.
DEVLET YAPAY ZEKÂ DİLEKÇELERİ İÇİN REHBER YAYIMLADI
Sorunun büyümesi üzerine İngiltere'nin veri koruma ve bilgi edinme haklarından sorumlu düzenleyici kurumu Information Commissioner's Office (ICO), 6 Mayıs 2026'da özel bir rehber yayımladı.
ICO, yapay zekâyla hazırlanan bilgi edinme başvurularında yanlış kanun maddelerine, mevcut olmayan mahkeme kararlarına ve gereksiz ayrıntılara rastlanabildiğini bildirdi.
Kurum, bu tür başvuruların değerlendirilmesinin kamu çalışanları açısından ek zaman ve kaynak gerektirdiğine dikkat çekti.
Ancak rehberde önemli bir hukuki ilke de vurgulandı: Bir başvurunun yapay zekâyla hazırlanmış olması, tek başına reddedilmesi için yeterli gerekçe değil.
Kamu kurumları, yasal koşulları karşılayan başvuruları değerlendirmek zorunda.
Buna karşılık gereksiz yere tekrarlanan, aşırı iş yükü oluşturan veya kurumun faaliyetlerini aksatmayı amaçlayan başvurular için mevcut mevzuattaki sınırlamalar uygulanabiliyor.
ICO, vatandaşlardan yapay zekâyla hazırladıkları dilekçeleri göndermeden önce kontrol etmelerini, taleplerini açık biçimde belirtmelerini ve yanlış hukuki atıfları ayıklamalarını istiyor.
ÇÖZÜM YİNE YAPAY ZEKÂ MI OLACAK?
İngiltere'deki kamu kurumları, artan başvuru yükünü azaltmak için farklı yöntemler üzerinde çalışıyor.
Bazı ombudsmanlık kuruluşları şikâyet metinlerine uzunluk sınırı getirmeyi değerlendirirken belediyeler standart başvuru formlarına yöneliyor.
Wiltshire Belediyesi, uzun e-postaları özetlemek ve ilk yanıt taslaklarını hazırlamak amacıyla yapay zekâ kullanımını araştırıyor.
Gloucestershire'daki Stroud Bölge Belediyesi de Microsoft Copilot gibi araçların kurum içi raporlamada ve belge hazırlamada kullanılmasını ele aldı.
Böylece ortaya dikkat çekici bir tablo çıkıyor: Vatandaşların yapay zekâyla oluşturduğu başvuruları değerlendirmek için kamu kurumları da yapay zekâdan yararlanmayı düşünüyor.
Ancak uzmanlar, bu yöntemin yeni maliyetler yaratabileceği ve vatandaşların gerçek sorunlarının otomatik sistemler tarafından yeterince anlaşılamaması riskini taşıdığı uyarısında bulunuyor.
YAPAY ZEKÂNIN GÖRÜNMEYEN MALİYETİ
Yapay zekâ uygulamaları, bir dilekçenin hazırlanma süresini dakikalara hatta saniyelere indirebiliyor. Ancak aynı metnin karşı tarafta incelenmesi, hukuki iddialarının doğrulanması ve yanıtlanması çok daha uzun sürebiliyor.
Bu durum, yapay zekânın sağladığı verimlilik kazancının her zaman ekonominin tamamına eşit biçimde yansımadığını gösteriyor.
Bir kişinin zaman tasarrufu, başka bir kurumun personel gideri ve iş yükü artışına dönüşebiliyor.
Öte yandan yapay zekâ, hukuki bilgiye erişimi sınırlı olan veya resmî yazışma hazırlamakta zorlanan kişilerin haklarını aramasını da kolaylaştırıyor.
Bu nedenle İngiltere'deki tartışma, yalnızca başvuruların azaltılmasıyla sınırlı değil. Kamu hizmetlerinin verimliliği korunurken vatandaşların şikâyet ve bilgi edinme haklarının nasıl güvence altına alınacağı da tartışılıyor.
Yapay zekâ kaynaklı başvuruların ülke genelinde ne kadar arttığı ve kamu kurumlarına toplam maliyetinin ne olduğu henüz ölçülmüş değil.
Ancak belediyelerden mahkemelere, şirketlerden milletvekili ofislerine kadar uzanan örnekler, yapay zekânın çalışma hayatında yeni bir verimlilik sorunu yarattığını ortaya koyuyor.
