ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabeti, yapay zekâ sektöründe yeni bir darboğaza yol açtı. Amerikan çip üreticisi Nvidia'nın yaklaşık 600 bin gelişmiş H200 işlemcisi, Çin yönetiminin büyük ölçekli ithalata onay vermemesi nedeniyle Hong Kong'da bekletiliyor. Çinli teknoloji şirketlerinin yoğun talebine rağmen sevkiyatların sınırlı kalması, ülkedeki yapay zekâ donanımı fiyatlarını hızla yükseltti. Sekiz H200 işlemcili sunucuların fiyatı bir yılda yaklaşık üç katına çıkarak 900 bin doları aştı.

ABD ile Çin arasında yapay zekâ teknolojileri üzerinden devam eden rekabet, küresel yarı iletken sektöründe yeni bir tedarik sorununa neden oldu. Dünyanın en büyük yapay zekâ çipi üreticilerinden Nvidia'nın yaklaşık 600 bin H200 işlemcisi, Çin ana karasına gönderilmek üzere Hong Kong'da bekliyor.

Reuters'ın konuya yakın iki kaynağa dayandırdığı haberine göre, Çin yönetimi yerli teknoloji şirketlerinin artan talebine rağmen Nvidia'nın gelişmiş işlemcilerinin büyük miktarlarda ithal edilmesine henüz izin vermedi.

İlk kez ortaya çıkan 600 bin işlemcilik stok, Çin'in yapay zekâ alanında karşı karşıya olduğu ikilemi de gözler önüne serdi. Pekin yönetimi bir yandan Amerikan teknolojilerine bağımlılığı azaltmayı hedeflerken diğer yandan Çinli şirketler, gelişmiş yapay zekâ modelleri geliştirebilmek için Nvidia'nın yüksek işlem gücüne ihtiyaç duyuyor.

Büyük teknoloji şirketlerine sınırlı izin

Çin yönetimi, son aylarda H200 işlemcilerinin ülkeye girişine tamamen kapıyı kapatmış değil. Reuters'a konuşan üç kaynağa göre bazı sevkiyatlara sınırlı izin verildi.

Büyük Çinli internet şirketlerinden birkaçının son aylarda yaklaşık 10'ar bin H200 işlemcisi temin ettiği belirtiliyor. Ayrıca aracı şirketler ve dolaylı ticaret kanalları üzerinden daha küçük miktarlarda işlemcinin ülkeye ulaştığı ifade ediliyor.

Ancak Pekin yönetimi, büyük ölçekli ithalat için gerekli onayları vermiş değil.

Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı ile Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu, Reuters'ın konuya ilişkin sorularını yanıtsız bıraktı. Nvidia'nın yanı sıra Alibaba, ByteDance, DeepSeek ve Tencent de yorum taleplerine yanıt vermedi.

Yapay zekâ sunucularının fiyatı üçe katlandı

Çip tedarikindeki kısıtlamalar, Çin'deki yapay zekâ donanımı fiyatlarında sert yükselişe yol açtı.

Ekim ayı sonunda Çin ana karasında sekiz adet Nvidia H200 işlemcisi içeren bir sunucu, 6 milyon yuanın üzerinde, yaklaşık 900 bin dolardan satışa sunuluyordu.

Bu rakam, benzer sistemlerin bir yıl önceki fiyatının yaklaşık üç katına karşılık geliyor.

Nvidia'nın daha yeni Blackwell mimarisine sahip işlemcilerinin kullanıldığı sunucuların fiyatı ise 20 milyon yuanı aşıyor. Ancak bu ürünler de ABD'nin Çin'e yönelik ihracat kısıtlamalarına tabi bulunuyor.

Yetkili satış kanallarından yeterli miktarda ürün temin edemeyen Çinli şirketlerin aracılara ve dolaylı tedarik yöntemlerine yönelmesi, fiyatların yükselmesinde etkili oluyor.

Çin'in yerli çipleri Nvidia'nın yerini dolduramıyor

Nvidia'nın H200 modeli, şirketin en yeni yapay zekâ işlemcisi olmasa da özellikle büyük dil modellerinin eğitilmesinde önemli bir konuma sahip.

İşlemcinin yüksek hesaplama kapasitesi ve Nvidia'nın yazılım ekosistemiyle birlikte çalışabilmesi, Çinli teknoloji şirketleri açısından önemli bir avantaj sağlıyor.

Çinli yarı iletken üreticileri son yıllarda yerli yapay zekâ işlemcileri geliştirme konusunda ilerleme kaydetse de özellikle büyük ölçekli model eğitiminde Nvidia'nın sunduğu performans ve yazılım desteğini karşılamakta güçlük çekiyor.

Bu durum, Pekin'in teknoloji alanında kendi kendine yeterlilik hedefi ile Çinli şirketlerin küresel yapay zekâ yarışında rekabetçi kalma ihtiyacı arasında bir gerilim yaratıyor.

Çin yönetimi, yerli işlemcilerin özellikle eğitilmiş yapay zekâ modellerinin çalıştırılması anlamına gelen çıkarım (inference) aşamasında kullanılmasını teşvik ediyor. Buna karşılık büyük modellerin eğitimi için belirli miktarlarda Amerikan işlemcilerinin ithalatına izin verilebiliyor.

Washington izin verdi, Pekin sınırladı

Nvidia'nın Çin pazarında yaşadığı sorunlar, yalnızca ABD'nin ihracat kontrollerinden kaynaklanmıyor.

Washington yönetimi, 2022 yılından itibaren Çin'in gelişmiş yapay zekâ işlemcilerine ve bu işlemcilerin üretiminde kullanılan ekipmanlara erişimini sınırlandıran çeşitli önlemler uygulamaya koydu.

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi ise geçen yıl yapılan ticaret görüşmelerinin ardından Nvidia'nın H200 işlemcilerini onaylı Çinli müşterilere satmasına izin verdi.

Ancak Washington'ın ihracat politikasındaki bu değişiklik, ürünlerin Çin'e serbestçe girebildiği anlamına gelmedi.

Pekin yönetimi de Amerikan teknolojilerine bağımlılığın artmasını önlemek amacıyla kendi ithalat sınırlamalarını uygulamaya devam etti.

Böylece Nvidia, ABD'den ihracat izni almasına rağmen Çin'den yeterli ithalat onayı alamadığı bir tabloyla karşı karşıya kaldı.

200 bin çiplik sınırlı onay gündeme gelmişti

Teknoloji yayını The Information, temmuz ayında Çinli yetkililerin Alibaba, ByteDance ve DeepSeek gibi şirketlere H200 işlemcilerinden sınırlı miktarlarda satın alma izni verilebileceğini bildirdiğini yazmıştı.

Habere göre izinlerin toplamda 200 bin işlemcinin altında kalabileceği, Çinli şirketlerden de yapay zekâ modellerinin çalıştırılmasında yerli işlemcilere öncelik vermelerinin istendiği belirtilmişti.

Ancak Reuters'ın son haberinde ortaya çıkan 600 bin işlemcilik Hong Kong stoku, bekleyen ürün miktarının söz konusu sınırlı izin düzeyinin oldukça üzerinde olduğunu gösteriyor.

Çinli şirketlerden 35 milyar dolarlık alternatif çip siparişi

Nvidia'nın gelişmiş H200 işlemcilerinin ithalatında yaşanan belirsizlik, Çinli teknoloji devlerini alternatif ürünlere yöneltti.

Reuters'ın ekim ayında yayımladığı bir başka habere göre ByteDance, Alibaba ve Tencent, Nvidia'nın daha düşük performanslı ancak ABD ihracat kurallarına uygun RTX Pro 5500 grafik işlemcilerinden toplam 3 milyon adedin üzerinde sipariş verdi.

Bu siparişlerin liste fiyatları üzerinden toplam değerinin 35 milyar doları aştığı belirtiliyor.

Söz konusu gelişme, Çinli şirketlerin yapay zekâ altyapılarını büyütmek için büyük yatırımlar yapmaya devam ettiğini, ancak hangi işlemcilere erişebileceklerinin giderek daha fazla siyasi ve ticari kararlara bağlı hale geldiğini ortaya koyuyor.

Hong Kong'da bekleyen yüz binlerce Nvidia işlemcisi de ABD ile Çin arasındaki teknoloji rekabetinin yalnızca üretim kapasitesi veya şirketlerin talebiyle sınırlı olmadığını gösteriyor. Küresel yapay zekâ yarışında artık işlemcilerin hangi ülkede üretildiği kadar, hangi ülkeye ve hangi koşullarla gönderilebildiği de belirleyici hale geliyor.