Avrupa Birliği ile İngiltere, 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesi planlanan daha sıkı menşe kuralları nedeniyle elektrikli otomobillere uygulanabilecek yüzde 10'luk gümrük vergisini ertelemeyi değerlendiriyor. Avrupa otomotiv sektörünün hesaplamalarına göre gelecek yıl AB'den İngiltere'ye ihraç edilmesi beklenen 520 bin elektrikli otomobil ve hafif ticari aracın yüzde 82'si yeni kuralları karşılayamayacak. Bu durumun üreticilere yalnızca bir yılda 1,47 milyar euroluk ek maliyet getirebileceği belirtiliyor.
Avrupa otomotiv sanayisi, elektrikli araç dönüşümünde yeni bir ticaret engeliyle karşı karşıya. Avrupa Birliği (AB) ile İngiltere arasında Brexit sonrasında belirlenen menşe kurallarının 2027 başında sıkılaşması, yüz binlerce elektrikli aracın yüzde 10 gümrük vergisine tabi olmasına yol açabilir.
Financial Times'ın 12 Kasım tarihli haberine göre Avrupa Komisyonu, otomotiv üreticileriyle yeni kuralların ertelenmesine yönelik seçenekleri görüşüyor. İngiltere de erteleme fikrine destek veriyor. Ancak taraflar arasında henüz kesinleşmiş bir anlaşma bulunmuyor.
520 bin aracın yüzde 82'si vergiden etkilenebilir
Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği'nin (ACEA) hesaplamalarına göre AB ülkelerinden İngiltere'ye 2027 yılında yaklaşık 520 bin elektrikli otomobil ve hafif ticari araç ihraç edilmesi bekleniyor.
Toplam değeri 17,9 milyar euroyu bulan bu araçların yüzde 82'sinin, yeni menşe kurallarını karşılayamayacağı tahmin ediliyor.
ACEA, mevcut düzenlemelerin uygulanması halinde üreticilerin 2027 yılında yaklaşık 1,47 milyar euroluk ek gümrük vergisiyle karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor.
Sektör temsilcileri, bu maliyetin otomobil fiyatlarına yansıtılabileceğini veya üreticilerin kârlılığını azaltabileceğini belirtiyor.
Avrupa'nın batarya üretimi hedeflerin gerisinde kaldı
Sorunun temelinde, Avrupa'nın elektrikli araç bataryalarında yeterli yerli üretim kapasitesine henüz ulaşamaması bulunuyor.
Brexit sonrasında AB ile İngiltere arasında imzalanan ticaret anlaşması, elektrikli araçların gümrük vergisinden muaf tutulabilmesi için belirli oranda Avrupa veya İngiltere menşeli parça içermesini şart koşuyor.
2027'de sıkılaşması planlanan kurallara göre elektrikli otomobillerin değerinin en az yüzde 55'inin AB veya İngiltere kaynaklı olması gerekiyor. Batarya hücreleri ve modüllerinde yüzde 65, batarya paketlerinde ise yüzde 70 düzeyinde menşe şartı öngörülüyor.
Ancak Avrupa'da batarya ve kimyasal malzeme üretimi beklenen hızda gelişmedi. Çok sayıda otomobil üreticisi hâlâ Çin, Japonya ve Güney Kore'den tedarik edilen batarya ve bileşenleri kullanıyor.
Bu nedenle Avrupa'da üretilen birçok elektrikli araç bile yeni menşe şartlarını karşılayamayabilir.
Otomobil üreticileri 2030'a kadar süre istiyor
ACEA, elektrikli araç bataryalarına yönelik daha sıkı kuralların kademeli olarak uygulanmasını talep ediyor.
Birliğin önerisine göre batarya paketlerinin montajına dayalı daha esnek düzenleme 2029 sonuna kadar devam etmeli. Batarya hücrelerine ilişkin daha sıkı yerelleşme şartları 2030'da, katot malzemelerine yönelik şartlar ise 2032'de devreye alınmalı.
Avrupa Komisyonu'nun değerlendirdiği seçenekler ise otomobil üreticilerinin talep ettiği kadar uzun bir erteleme içermiyor.
Gündemdeki alternatiflerden biri kuralların bir yıl ertelenmesi. Diğer seçenek ise üreticilere iki yıllık geçiş döneminde, menşe şartlarını karşılayan ve karşılamayan araç satışlarını belirli koşullarda dengeleme imkânı tanınması.
Kimya sektörü ertelemeye karşı çıkıyor
Avrupa otomotiv sektörünün erteleme talebi, kıtanın kimya ve batarya malzemeleri üreticileriyle görüş ayrılığına yol açtı.
Avrupalı kimya üreticileri, menşe şartlarının gevşetilmesinin yerel batarya malzemelerine yönelik talebi azaltabileceğini savunuyor.
Özellikle elektrikli araç bataryalarının temel bileşenlerinden katot aktif malzemelerinin üretimine yatırım yapan şirketler, kuralların ertelenmesinin Avrupa'da oluşturulmaya çalışılan tedarik zincirini olumsuz etkileyebileceği görüşünde.
Böylece AB, bir yandan otomobil üreticilerinin maliyetlerini azaltmaya çalışırken diğer yandan yerli batarya ve kimya sanayisine yapılan yatırımları korumak arasında denge arıyor.
72 milyar euroluk yatırıma rağmen ithalat bağımlılığı sürüyor
İngiliz otomotiv sektörü kuruluşu SMMT için hazırlanan bir araştırmaya göre 2017'den bu yana Avrupa'daki batarya ve elektrikli araç üretim tesislerine yaklaşık 72 milyar euro yatırım yapıldı.
Buna rağmen AB, kullandığı lityum iyon bataryaların yaklaşık üçte ikisini ithal etmeye devam ediyor. İngiltere'nin yerli batarya üretim kapasitesi ise daha sınırlı.
SMMT Üst Yöneticisi Mike Hawes, AB ile İngiltere arasında yıllık yaklaşık 80 milyar euroluk otomotiv ticareti bulunduğuna dikkat çekerek, menşe kurallarında uygulanabilir bir çözüm bulunması gerektiğini vurguladı.
Kritik görüşmeler 20 Kasım'dan sonra
Financial Times'a konuşan İngiliz yetkililere göre erteleme konusunda kapsamlı müzakerelerin 20 Kasım'da yapılması planlanan AB-İngiltere zirvesinin ardından başlaması bekleniyor.
Taraflar daha önce de elektrikli araçlara yönelik menşe kurallarının sıkılaştırılmasını 2024'ten 2027'ye ertelemişti.
Yeni bir anlaşmaya varılamaması halinde 1 Ocak 2027'den itibaren menşe şartlarını karşılamayan elektrikli araçların AB ile İngiltere arasındaki ticaretinde yüzde 10 gümrük vergisi uygulanabilecek.
Gelişmeler, Avrupa'nın elektrikli otomobil dönüşümünde yalnızca yeni araç modelleri geliştirmekle değil, batarya ve kritik kimyasal bileşenlerde kendi üretim kapasitesini oluşturmakla da karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
