Otomobilin bagajından uçak çıkıyor: 7 bin adet sipariş aldı, teslimatlar başlıyor

Çinli elektrikli otomobil üreticisi XPeng ile bağlantılı ARIDGE, yaklaşık 300 bin dolarlık uçan araç projesini ticari kullanıma sunmaya hazırlanıyor. Altı tekerlekli bir kara aracının içinde taşınabilen iki kişilik elektrikli hava aracının 2027'nin ikinci yarısında sınırlı teslimatlarına başlanması hedefleniyor. Şimdiden 7 binden fazla ön sipariş alan şirket, yıllık 10 bin adet üretim kapasitesine sahip bir fabrika kurdu. Ancak projenin yaygınlaşmasının önünde uçuş izinleri, kısa menzil ve yüksek fiyat gibi önemli engeller bulunuyor.

Çin'in elektrikli otomobil sektöründe yakaladığı hızlı büyüme, hava ulaşımında da yeni bir rekabet alanı yaratıyor. XPeng ile bağlantılı uçan araç geliştiricisi ARIDGE, yıllardır üzerinde çalıştığı modüler uçan araç projesinde ticari teslimat aşamasına yaklaşırken, Çin'in düşük irtifa hava taşımacılığı pazarındaki iddiasını da güçlendiriyor.

The Guardian'ın haberine göre ARIDGE'nin kurucusu ve başkanı Zhao Deli, yaklaşık 300 bin dolar fiyatla satışa sunulması planlanan iki kişilik elektrikli hava aracının 2027'nin ikinci yarısında Çin'de sınırlı kullanıma girebileceğini açıkladı.

Ancak bunun gerçekleşmesi için Çin'in sivil havacılık otoritelerinden gerekli sertifikaların alınması gerekiyor.

Altı tekerlekli aracın içinden çıkıyor

Şirketin Land Aircraft Carrier (Kara Uçak Gemisi) adını verdiği sistem, alışılmış uçan otomobil tasarımlarından farklı bir yapıya sahip.

Sistem iki ayrı parçadan oluşuyor. İlk parça, hava aracını taşıyan ve bataryasını şarj edebilen altı tekerlekli bir kara aracı. İkinci parça ise bu aracın arka bölümünde katlanmış halde bulunan, iki kişinin seyahat edebildiği elektrikli hava aracı.

Uçuş yapılabilecek bir alana ulaşıldığında hava aracı otomatik olarak dışarı çıkarılıyor ve pervaneleri açılıyor. Böylece kara yolculuğunun ardından hava yolculuğuna geçilebiliyor.

Teknik olarak elektrikli dikey kalkış ve iniş yapabilen hava araçları (eVTOL) sınıfına giren sistem, helikopter benzeri bir çalışma prensibine sahip. Ancak geleneksel helikopterlerden farklı olarak elektrik motorları ve altı pervane kullanıyor.

Şirketin yaklaşımı, tek bir aracın hem karada hem havada hareket etmesini sağlamaktan ziyade, iki ulaşım aracını bir araya getiren modüler bir sistem geliştirmeye dayanıyor.

30 kilometrelik uçuş menzili

ARIDGE'nin geliştirdiği iki kişilik hava aracı, yaklaşık 30 kilometre menzile sahip.

Altı elektrikli pervaneyle çalışan aracın yaklaşık 1.000 metre irtifaya ulaşabildiği belirtiliyor. Uçuş kontrolü tek bir kumanda koluyla gerçekleştirilebiliyor. Ayrıca belirlenen iki nokta arasında otomatik uçuş yapabilmesini sağlayan bir sistem üzerinde de çalışılıyor.

Hava aracının gövdesinde ağırlığı azaltmak amacıyla karbon fiber ve kompozit malzemeler kullanılıyor.

Yaklaşık 50 kWh kapasiteli bataryaya sahip olduğu belirtilen hava aracının azami hızının 90 kilometre/saat civarında olduğu ifade ediliyor.

Kara aracı ise menzil uzatıcı elektrikli güç aktarma sistemi kullanıyor. Bu sistem sayesinde uzun kara yolculukları yapılabiliyor ve hava aracının bataryası taşınma sırasında yeniden şarj edilebiliyor.

Ancak 30 kilometrelik uçuş menzili, ürünün şimdilik şehirler arası ulaşım veya günlük işe gidiş gelişler için uygun olmadığını gösteriyor.

7 binden fazla ön sipariş aldı

Projenin ticari potansiyeline ilişkin en dikkat çekici göstergelerden biri, şirketin açıkladığı ön sipariş sayısı.

XPeng yönetiminin nisan ayında paylaştığı bilgilere göre Land Aircraft Carrier için 7 binden fazla ön sipariş alındı. Siparişlerin büyük bölümü Çin'den geldi.

Yaklaşık 2 milyon yuan, yani 300 bin dolar seviyesindeki satış fiyatı, ürünün başlangıçta yüksek gelir grubundaki müşterilere hitap edeceğini gösteriyor.

Şirketin ilk hedef kitlesi arasında doğa turizmi işletmeleri, macera sporlarıyla ilgilenen kullanıcılar, özel uçuş merkezleri ve acil durum hizmetleri bulunuyor.

Bununla birlikte ön siparişlerin tamamının kesin satışa dönüşeceği garanti değil. Teslimat takvimi, sertifikasyon süreci ve kullanım izinleri müşteri kararlarında belirleyici olacak.

Yılda 10 bin adet üretim hedefi

ARIDGE, ticari üretim için Çin'in Guangzhou kentinde 120 bin metrekarelik bir fabrika kurdu.

Tesiste yıllık 10 bin hava aracı üretim kapasitesine ulaşılması hedefleniyor. İlk aşamada ise daha düşük hacimli üretim planlanıyor.

Fabrika tam kapasiteyle çalıştığında yaklaşık her 30 dakikada bir hava aracının üretim hattından çıkabilecek şekilde tasarlandığı belirtiliyor.

2025 sonunda deneme üretimine başlayan tesiste 2026 boyunca üretim süreçlerinin test edilmesi ve sertifikasyon çalışmalarının yürütülmesi hedeflendi.

Şirketin ilk planlarında teslimatların 2026'da başlaması öngörülüyordu. Ancak havacılık sertifikasyon sürecinin uzaması nedeniyle ticari müşteri teslimatları için hedef 2027'ye kaydırıldı.

Avrupa'ya 2028'de girmek istiyor

Çinli şirketin hedefleri iç pazarla sınırlı değil.

ARIDGE yönetimi, Birleşik Arap Emirlikleri ve Güneydoğu Asya ülkelerinde uçuş ve ticari kullanım olanaklarını değerlendiriyor.

Portekiz'de düzenlenen Web Summit teknoloji konferansında yapılan açıklamalara göre şirket, gerekli izinlerin alınması halinde 2028'de Avrupa'da ilk sınırlı teslimatları gerçekleştirmeyi veya gösteri uçuşlarına başlamayı hedefliyor.

Ancak Avrupa pazarına giriş için Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı'nın (EASA) ilgili sertifikasyon ve operasyonel gerekliliklerinin karşılanması gerekiyor.

Çin'de alınacak bir uçuş sertifikası, aracın Avrupa hava sahasında otomatik olarak kullanılabileceği anlamına gelmiyor.

İlk kullanım alanı şehir merkezleri olmayacak

Uçan otomobiller uzun yıllardır kent içi ulaşımın geleceği olarak tanıtılsa da ARIDGE'nin ilk ticari hedefleri daha sınırlı.

Şirket, başlangıçta kırsal bölgelerde, doğa parklarında, turistik alanlarda ve önceden belirlenmiş uçuş koridorlarında faaliyet göstermeyi planlıyor.

Acil durum ve arama kurtarma hizmetleri de potansiyel kullanım alanları arasında bulunuyor.

Bunun temel nedeni, hava araçlarının kullanımının kara taşıtlarına göre çok daha sıkı güvenlik ve hava sahası düzenlemelerine tabi olması.

Bir kullanıcının aracı satın alması, istediği noktadan havalanabileceği anlamına gelmiyor. Kalkış ve iniş alanlarının belirlenmesi, uçuş rotalarının onaylanması ve pilot yeterliliklerinin sağlanması gerekiyor.

Şirketin sunduğu eğitim programları uçuşun öğrenilmesini kolaylaştırmayı amaçlasa da pilot lisansı ve sağlık kontrolleri gibi yasal zorunlulukları ortadan kaldırmıyor.

Uçan otomobilin önündeki üç büyük engel

ARIDGE'nin geliştirdiği sistem teknik açıdan önemli bir ilerleme sunsa da geniş kitlelere ulaşması için çözülmesi gereken sorunlar bulunuyor.

Bunların başında fiyat geliyor. Yaklaşık 300 bin dolarlık maliyet, ürünün başlangıçta dar bir müşteri grubuna hitap etmesine neden oluyor.

İkinci sorun menzil. Mevcut batarya teknolojisiyle yaklaşık 30 kilometre uçabilen araç, geleneksel otomobillerin veya helikopterlerin sunduğu kullanım esnekliğine henüz sahip değil.

Üçüncü ve belki de en önemli engel ise düzenlemeler. Hava sahasının kullanımı, pilot eğitimi, bakım, sigorta, güvenlik ve kalkış-iniş altyapısı gibi konuların çözülmesi gerekiyor.

Bu nedenle şirketin 2027'de sınırlı teslimatlara başlaması, uçan otomobillerin aynı tarihte günlük ulaşımın parçası haline geleceği anlamına gelmiyor.

Buna karşılık ARIDGE'nin fabrika yatırımı ve aldığı ön siparişler, uzun yıllardır prototip aşamasında kalan uçan araç projelerinin ticari üretime yaklaşmaya başladığını gösteriyor.

Çinli şirketin başarısı ise yalnızca araçların üretilebilmesine değil, bunların güvenli, ekonomik ve yasal olarak kullanılabileceği bir pazar oluşturulmasına bağlı olacak.