Moskova, üreticilerin dizel, gemi yakıtı ve gaz yağı ihracatına yönelik yasağı 2027'nin ocak sonuna kadar uzattı. ABD ile varılan anlaşma kapsamındaki sınırlı istisnalar devam edecek. Karar, Türkiye'de motorinin 100 lira eşiğine dayandığı güne denk geldi.
EKONOMİ SERVİSİ / HABER MERKEZİ
Rus hükümeti, dizel, gemi yakıtı ve gaz yağı ihracatına yönelik yasağı 31 Ocak 2027'ye kadar uzattı. Üreticilerin doğrudan yaptığı ihracatı kapsayan yasak daha önce 31 Ekim'e kadar geçerliydi. Hükümetin cumartesi günü yaptığı açıklamada, kararın iç akaryakıt piyasasında istikrarı korumak için alındığı belirtildi. Investing.com'un aktardığına göre kararnamenin imzalandığı doğrulandı, ancak metni henüz yayımlanmadı.
Kapı tamamen kapanmıyor
Yasak genel olsa da bazı tedarikçilerin uluslararası pazarlara sevkiyat yapmasına izin veren istisnalar korunuyor. Investing.com'a göre Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, kasım ayında yaklaşık 2,15 milyon ton dizel ihracatı beklediklerini, ekimde ise 510 bin ton civarında sevkiyat yapıldığını açıkladı.
Bu esnemenin arkasında Washington-Moskova hattı var. AA'nın haberine göre Rusya, ABD ile 9 Ekim'de varılan anlaşmanın ardından 10 Ekim'de yasağı kısmen gevşetmiş, ilk aşamada dünya piyasalarına 500 bin ton yakıt sevkiyatına izin vermişti. Novak'ın açıklamasına göre ekim sonu itibarıyla Baltık limanlarından Rus dizeli taşıyan dört tanker yola çıktı.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise anlaşmanın "ablukayı kırdığı" yorumlarına mesafeli durdu ve beklentileri aşağı çekti.
Rafineri saldırıları ve Hürmüz faktörü
Yasağın temel nedeni, Ukrayna'nın insansız hava araçlarıyla Rus rafinerilerine düzenlediği saldırılar. AA'nın aktardığına göre saldırılar nedeniyle çok sayıda tesis bakıma alındı, bazı bölgelerde akaryakıt satışına kısıtlama getirildi. Novak, saldırıların ihracat hacmine etkisinin sınırlı kalacağını savundu.
Küresel dizel piyasasında tablo zaten gergin. Reuters'ın haberine göre Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması ve Suudi Arabistan ile Rusya'daki rafinerilere yönelik saldırılar yakıt üretim kapasitesini düşürdü. NPR'ın aktardığına göre ABD'de dizel fiyatı eylülde rekor kırdı ve hala bu seviyeye yakın seyrediyor.
Türkiye'de motorin 100 lira eşiğinde
Rusya'nın kararı, Türkiye'de motorin fiyatlarının tarihi bir eşiğe yaklaştığı güne denk geldi. 1 Kasım'dan itibaren benzine litre başına 4,15 lira, motorine 3,60 lira ÖTV kaynaklı zam bekleniyor. Zam pompaya yansırsa motorin bazı şehirlerde 100 lirayı aşacak. Cumhurbaşkanı Kararı'yla belirlenen takvime göre motorindeki maktu ÖTV kasımda 9 liraya, aralıkta 12 liraya çıkacak.
Rus dizelindeki arz kısıtının ocak sonuna kadar sürmesi, kış aylarında Avrupa ve bölge piyasalarında dizel marjlarının yüksek kalacağı anlamına geliyor. Bu da Türkiye'de pompa fiyatlarında vergi artışlarının yanında ürün fiyatından gelecek baskının da kısa vadede hafiflemeyeceğine işaret ediyor.
