Bank of America, doğal gaz fiyatlarındaki yükselişin elektrik üreticilerini yeniden kömüre yönelttiğini ve küresel kömür arzının artan talebi karşılamakta zorlandığını belirtti. Bankaya göre Newcastle tipi termal kömürün ton fiyatı, mevcut gaz fiyatları karşısında 350 doların üzerine çıksa bile maliyet avantajını koruyabilir.
Küresel enerji piyasasında doğal gaz arzına ilişkin endişeler, kömür fiyatları üzerinde yeni bir yükseliş baskısı yaratıyor. Orta Doğu’daki çatışmaların sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatlarını aksatmasıyla yükselen gaz fiyatları, özellikle Asya’daki elektrik üreticilerini yeniden kömüre yöneltiyor. Bank of America (BofA) analistleri, artan talep karşısında kömür arzının yeterince hızlı büyüyemediğine dikkat çekerek fiyatlarda kış boyunca yukarı yönlü baskının sürebileceğini öngörüyor.
Investing.com’da yayımlanan ve BofA analistlerinin değerlendirmelerine dayanan habere göre, Avustralya Newcastle çıkışlı termal kömürün gösterge fiyatı yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 40 artarak ton başına 150 dolar seviyesine ulaştı. Bu seviye, son iki yılın en yüksek fiyatı olarak kaydedildi.
Bankanın dikkat çektiği en çarpıcı nokta ise doğal gaz ile kömür arasındaki maliyet dengesi. Asya’da LNG gösterge fiyatı JKM’nin milyon İngiliz ısı birimi (MMBtu) başına 30 doları, Avrupa’da TTF doğal gaz fiyatının ise megavatsaat başına 90 euroyu aşması, kömürün elektrik üretiminde yeniden rekabetçi hale gelmesine yol açtı.
BofA hesaplamalarına göre, mevcut doğal gaz fiyatları korunursa Newcastle tipi termal kömürün ton fiyatı 350 doların üzerine çıksa dahi elektrik üreticileri açısından gaz karşısındaki maliyet avantajını sürdürebilir. Bu değerlendirme, kömürün mutlaka 350 dolara yükseleceği anlamına gelmezken, gaz fiyatlarındaki yükselişin kömür fiyatları için ne kadar geniş bir hareket alanı oluşturduğunu gösteriyor.
Asya'da kömüre dönüş hızlanıyor
Kömür talebindeki artışta Güney Kore öne çıkarken, Vietnam ve Pakistan gibi gelişmekte olan Asya ekonomilerinde de enerji maliyetlerinin yükselmesiyle kömür kullanımı daha cazip hale geliyor. Gaz fiyatlarının yüksek seyretmesi, elektrik üreticilerinin yakıt tercihlerini değiştirerek kömür ithalatını destekliyor.
Talep artışına karşılık arz tarafında ise önemli kısıtlar bulunuyor. Dünyanın en büyük kömür tüketicileri Çin ve Hindistan'da üretim ve stoklara ilişkin gelişmeler, küresel piyasadaki sıkışıklığı artırıyor.
Çin'de maden güvenliği ve aşırı üretime yönelik denetimlerin sıkılaştırılması, iç üretimin artışını sınırlandırıyor. Hindistan'da ise üretimin beklentilerin altında kalması ve elektrik üretiminin güçlü seyretmesi nedeniyle termik santrallerin kömür stokları mart ayındaki zirvesinden bu yana yüzde 60'tan fazla geriledi.
BofA, Çin ve Hindistan'da kış öncesinde stokların yenilenmesi için başlayacak alımların önümüzdeki aylarda kömür ithalatını artırabileceğini değerlendiriyor.
Endonezya ve Rusya'dan arzda aksama
Küresel kömür arzını sınırlayan gelişmeler yalnızca Çin ve Hindistan'la sınırlı değil. Dünyanın önemli kömür ihracatçılarından Endonezya'da hükümetin üretim kısıtlamaları ve kuraklık nedeniyle nehir taşımacılığında yaşanan sorunlar ihracatı düşürdü.
Rusya'nın kömür sevkiyatları ise finansal ve lojistik engellerin yanı sıra Azak Denizi ve Karadeniz limanlarındaki gemi saldırıları nedeniyle baskı altında bulunuyor. Avustralya, ABD, Güney Afrika ve Kolombiya'dan yapılan sevkiyatlar arz açığının bir bölümünü karşılasa da piyasadaki sıkışıklığı tamamen gidermeye yetmiyor.
BofA analistleri, deniz yoluyla taşınan kömürde kullanılabilir yedek ihracat kapasitesinin sınırlı olduğuna dikkat çekiyor. Bu durum, yeni bir üretim veya sevkiyat kesintisinin küresel piyasada fiyat oynaklığını daha da artırabileceği anlamına geliyor.
Enerji piyasasında doğal gaz arzına ilişkin belirsizlikler sürerken, kömürün yeniden devreye girmesi fosil yakıtlar arasındaki rekabeti de değiştiriyor. Özellikle Asya'daki elektrik üreticilerinin yakıt tercihleri ve Çin ile Hindistan'ın stok yenileme talebi, kış aylarında kömür piyasasının seyrini belirleyecek başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.
