İran-ABD-İsrail çatışmasının petrol fiyatlarını sıçratmasının ardından 4 Mart'ta devreye alınan eşel mobil sistemi, 30 Eylül'ü 1 Ekim'e bağlayan gece sona eriyor. Sistem, rafineri fiyatlarındaki artışları ÖTV'den düşerek pompaya yansımasını sınırlıyordu. Temmuz ayında Resmî Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile mekanizma daraltılmış; 1 Ağustos-30 Eylül döneminde rafineri fiyatındaki artışın yalnızca yüzde 25'i kadar ÖTV indirimi uygulanmıştı.

Basına yansıyan hesaplamalara göre benzinden şu anda litre başına yaklaşık 4,43 lira ÖTV alınıyor; yasal üst sınır ise 14,83 lira. Aradaki 10,40 liralık farka yüzde 20 KDV eklendiğinde pompaya yansıyabilecek tutar 12,47-12,48 lira ediyor. Nefes'in sektör temsilcilerine dayandırdığı habere göre motorinde 3,60 lira, LPG otogazda ise 1,48 liralık bir yansıma bekleniyor. Motorinde ağustosta yayımlanan kararla eşel mobil kaldırılmış, ÖTV'nin eylülde 3, ekimde 6, kasımda 9, aralıkta 12 lira olması ve 1 Ocak 2027'den itibaren 13,9006 liraya dönmesi kararlaştırılmıştı.

Pompada son günlerde sert dalgalanmalar yaşandı. Motorine 24 Eylül'de litre başına yaklaşık 5,5 liralık indirim gelirken 25 Eylül'de 2,55 lira zam yapıldı. 25 Eylül itibarıyla İstanbul Avrupa Yakası'nda benzinin litresi 80,40, motorinin litresi 93,50 lira seviyesindeydi.

Türkiye’yi nasıl etkiliyor?

Gazete Oksijen'in aktardığına göre Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sistemin ilk iki aylık maliyetinin yaklaşık 90 milyar lira olduğunu, koşullar sürerse yıllık etkinin 600 milyar liraya yaklaşabileceğini söylemişti. Uygulamanın bitmesi bütçeye gelir sağlarken akaryakıt üzerinden enflasyona ek baskı anlamına geliyor.

Vatandaşa nasıl yansıyor?

Benzinli araç kullananlar için 12,5 liraya yakın bir artış, bugünkü fiyatlarla yüzde 15'i aşan bir sıçrama demek. Ancak bu teorik üst senaryo: artışın kademeli uygulanması ya da Brent'teki düşüşlerin bir kısmını dengelemesi mümkün. Toplu taşıma, taksi ve kargo ücretlerinde de gecikmeli etkiler görülebilir.

İş dünyasına etkisi ne?

Motorin ağırlıklı çalışan lojistik ve tarım sektörleri için ekimdeki 3,60 liralık beklenen yansıma, motorinde zaten takvime bağlanmış kademeli ÖTV artışının devamı niteliğinde. Dağıtım şirketleri ve istasyonlar için ise tek seferlik büyük bir fiyat değişikliği, stok ve nakit akışı planlamasını doğrudan etkiliyor.