Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Körfez ülkelerinden petrol sevkiyatının toparlanmasıyla küresel petrol piyasasında arzın yeniden talebin üzerine çıktığını açıkladı. Ajans, 2026'nın son çeyreğinde günlük 1,7 milyon varil, 2027'de ise yaklaşık 3,8 milyon varillik arz fazlası öngörüyor. Ekim başından bu yana petrol fiyatları yüzde 30'un üzerinde gerilerken motorin piyasasındaki arz sıkıntısı devam ediyor.
Küresel petrol piyasasında, Orta Doğu'daki savaşın yol açtığı arz kesintilerinin ardından dengeler yeniden değişiyor. Uluslararası Enerji Ajansı'nın 13 Kasım'da yayımladığı aylık Petrol Piyasası Raporu'na göre Körfez ülkelerinden yapılan sevkiyatların toparlanması, küresel petrol arzını artırırken yüksek fiyatların baskıladığı talep henüz aynı hızda toparlanamadı.
IEA, 2026'nın son çeyreğinde küresel petrol arzının günlük ortalama 105 milyon varile ulaşacağını, talebin ise bu seviyenin yaklaşık 1,7 milyon varil altında kalacağını tahmin ediyor. Ajansın projeksiyonlarına göre arz fazlası 2027 yılında günlük yaklaşık 3,8 milyon varile yükselebilir.
Körfez'den petrol sevkiyatı yeniden hızlandı
IEA verilerine göre küresel petrol üretimi eylül ayında günlük 3 milyon varil, ekim ayında ise 2,3 milyon varil arttı. Böylece ekim ayındaki toplam üretim günlük 105,4 milyon varile ulaştı.
Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik riskleri ve tankerlere yönelik saldırılar devam etmesine rağmen Körfez ülkelerinin petrol ihracatında belirgin bir toparlanma yaşandı.
Umman hariç Körfez ülkelerinden yapılan petrol ve petrol ürünü sevkiyatları ekimde günlük 18,4 milyon varile yükseldi. Bu rakam savaş öncesindeki seviyenin hâlâ yüzde 26 altında bulunuyor.
Ham petrol ihracatı ise günlük 15 milyon varile ulaşarak savaş öncesi seviyenin yüzde 82'sine geri döndü.
Petrol fiyatları yüzde 30'dan fazla geriledi
Körfez'den petrol akışının hızlanması fiyatlarda da sert düşüşe neden oldu.
IEA raporuna göre Kuzey Denizi Dated ham petrolünün fiyatı, 8 Ekim'de gördüğü 136 dolarlık zirveden yaklaşık 93 dolara kadar geriledi. Böylece bir ayı aşkın sürede yüzde 32'lik düşüş kaydedildi.
Buna rağmen petrol fiyatları savaş öncesi seviyelerin yaklaşık 22 dolar üzerinde seyrediyor.
IEA, arzın toparlanmasına karşın Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların ve deniz taşımacılığındaki güvenlik risklerinin fiyatlar üzerinde belirsizlik yaratmayı sürdürdüğünü vurguladı.
Küresel petrol talebi 2026'da gerileyecek
IEA, yüksek enerji fiyatları ve Orta Doğu'dan petrol ürünleri sevkiyatındaki aksaklıklar nedeniyle küresel petrol talebinin 2026 yılında günlük 2,7 milyon varil azalarak 102,3 milyon varile gerilemesini bekliyor.
Talebin 2027 yılında ise günlük 2 milyon varil artarak yeniden büyümeye geçeceği tahmin ediliyor.
Bu artışın yaklaşık yüzde 80'inin petrokimya sektöründe kullanılan LPG, etan ve nafta gibi ürünlerden kaynaklanması bekleniyor.
Ajans, elektrikli araçların yaygınlaşması ve otomobillerde yakıt verimliliğinin artması nedeniyle karayolu taşımacılığında kullanılan yakıtlara yönelik talep artışının sınırlı kalacağını öngörüyor.
Ham petrol bollaşıyor, motorinde sıkıntı sürüyor
Petrol piyasasındaki arz fazlası beklentisine rağmen rafine ürünlerde aynı ölçüde rahatlama yaşanmıyor.
IEA'ya göre özellikle motorin piyasasında arz sıkıntısı devam ediyor. Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılar ve Orta Doğu'dan petrol ürünü ihracatındaki kesintiler, küresel motorin arzını baskılıyor.
Avrupa'da motorin fiyatları ekim ayındaki zirvelerinden yüzde 11 gerilese de varil başına yaklaşık 180 dolarla savaş öncesindeki seviyelerin yüzde 77 üzerinde bulunuyor.
Ajans, küresel rafineri faaliyetlerinin toparlanması ve acil durum stoklarının devreye alınmasıyla petrol ürünlerindeki sıkışıklığın zaman içinde hafifleyebileceğini belirtiyor.
Türkiye için petrol faturasında düşüş fırsatı
Petrol ve petrol ürünlerinde ithalata bağımlı olan Türkiye açısından ham petrol fiyatlarındaki gerileme, enerji ithalat faturasının azalması ve cari açık üzerindeki baskının hafiflemesi bakımından olumlu bir gelişme olabilir.
Ancak IEA'nın raporu, ham petrol ile rafine ürün piyasalarının farklı yönlerde hareket edebildiğini gösteriyor. Özellikle motorin fiyatlarının yüksek seyretmesi, ham petroldeki düşüşün akaryakıt maliyetlerine aynı ölçüde yansımasını sınırlayabilir.
Petrol fiyatlarının önümüzdeki dönemdeki seyri ise Körfez'den sevkiyatların kalıcı biçimde toparlanmasına, jeopolitik risklerin azalmasına ve küresel talebin yeniden büyüme hızına bağlı olacak.
