Sefer LEVENT / EKONOMİ NOTLARI
Ekimde Çin’in perakende satışları geçen yılın aynı ayına göre sadece yüzde 0,4 arttı. Aynı ay mal ihracatı yuan bazında yüzde 28,7 yükseldi. İki rakam arasındaki farkın bizi ilgilendiren tarafı şu: Çinli üretici dışarıda satışını artırırken, Türk sanayicisi onunla hem Türkiye’de hem de mal sattığı pazarlarda karşılaşıyor. Rekabetin hangisinde daha sert olduğunu anlamak için Almanya’ya da bakmak gerekiyor.
Ticaret Bakanlığı’nın geçici verilerine göre Türkiye ekimde Çin’den 4 milyar 414 milyon dolarlık mal aldı. Ay boyunca ithalata ödediğimiz her 100 doların yaklaşık 14’ü Çin’e gitti. Aynı ay en çok ihracat yaptığımız ülke Almanya’ydı. Eurostat’a göre yılın ikinci çeyreğinde Avrupa Birliği’nin Çin’den ithalatı bir yıl öncesine göre yüzde 7,9 artarken Türkiye’den ithalatı yüzde 0,6 azaldı. Bu iki oran, Avrupa’da hangi siparişi kimin aldığını söylemeye yetmez. Ama Türk üreticisinin rekabeti neden yalnızca kendi gümrük kapısında izleyemeyeceğini anlatmaya yeter.
Beyaz eşyada mesele rafı korumak
İlk bakacağım sektör beyaz eşya. TÜRKBESD verilerine göre yılın ilk dokuz ayında altı ana ürün grubunda ihracat adet bazında yüzde 17 düştü, ithalat yüzde 17 arttı. İthalat rakamı bütün ülkeleri kapsıyor. Çin’in payını görmek için buzdolabına, çamaşır makinesine, bulaşık makinesine ayrı ayrı bakmak gerekiyor.
Sektör açısından asıl soru şu: Avrupa’daki bir perakende zinciri bir sonraki siparişini verirken Türkiye’deki fabrikadan kaç adet alacak ve hangi fiyatı isteyecek?
Bir zincirin siparişi küçüldüğünde fabrikada aynı sabit gideri daha az ürün karşılıyor. Üretici siparişi elinde tutmak için fiyat kırarsa bu kez kâr marjı daralıyor. Türkiye’nin Avrupa’ya yakınlığı burada işe yarar. Mağaza hangi modelin daha çok sattığını gördüğünde siparişini kısa sürede yenileyebiliyorsa daha az stok taşır. Türk üreticisinin pazarlıkta öne çıkarabileceği avantajlardan biri bu. Ancak alıcı büyük partiyi aylar öncesinden bağlamışsa ve iki ürün arasında ciddi fiyat farkı varsa yakınlığın değeri azalır.
Otomotivde asıl soru yeni model nerede üretilecek?
Otomotiv Sanayii Derneği’nin bugün açıkladığı verilere göre Türkiye’de otomobil üretimi yılın ilk on ayında yüzde 17, otomobil ihracatı adet bazında yüzde 25 geriledi. Tam bu sırada Eurostat, AB’nin Çin’den taşıt ve parça ithalatının yılın ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre 5,9 milyar euro arttığını gösteriyor. Bu iki tablodan Türkiye’nin kaybettiği siparişlerin Çin’e gittiği sonucunu çıkaramayız. Fakat yeni model yatırımları konuşulurken Avrupa’daki rekabetin hangi yönde değiştiğini hesaba katmak zorundayız.
Çünkü elektrikli otomobilde rekabet, showroom’da iki aracın fiyatı karşılaştırılmadan yıllar önce başlıyor. Yeni model hangi fabrikada üretilecek? Batarya paketi, güç elektroniği ve yazılım için hangi tedarikçilerle çalışılacak? Türkiye’deki yan sanayinin önümüzdeki yıllarda alacağı siparişi bu kararlar belirleyecek. Buraya gelen bir yatırımın değerini de açıklanan araç kapasitesi kadar, yerli tedarikçiye vereceği sipariş ve Türkiye’de kuracağı mühendislik ekibi üzerinden okumak lazım.
Makinede aynı ithalatın iki etkisi var
Çin’den gelen uygun fiyatlı bir makine, yatırım bütçesi kısıtlı bir Anadolu fabrikasının üretim hattını yenilemesini sağlayabilir. Aynı makine, Türkiye’de benzerini üreten firmanın siparişini elinden alabilir. Üstelik rekabet Avrupa’da da kızışıyor. AB’nin Çin’den makine ve mekanik parça ithalatı yılın ilk yarısında 4,1 milyar euro arttı. Türk makine üreticisi açısından satış görüşmesinde makinenin fiyatı kadar, arıza halinde hattın kaç saat duracağı ve yedek parçanın ne zaman geleceği de önemli. Servis ağı ve müşteriye özel üretim, fiyat farkını karşılayabildiği ölçüde sipariş getirir.
Çin’den gelen ürünün adedi, benzer ürünlerin ithalat birim değeri ve Türk üreticisinin aynı pazardaki satış adedi kritik önemde. Çin’den daha çok mal gelirken birim değer düşüyor, Türk üreticisi de aynı ürün grubunda sipariş kaybediyorsa fiyat baskısının nerede yoğunlaştığını araştırmak için elimizde somut bir işaret olur. Hangi üründe ticaret önlemini tartışacağımıza, hangisinde yatırım ve verimlilik açığını kapatmamız gerektiğine de o zaman daha isabetli karar veririz.






