Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) 21 Eylül'de açıkladığı verilere göre imalat sanayinde mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı eylülde bir önceki aya göre 0,6 puan artarak yüzde 74,1 oldu. Arındırılmamış oran ise 0,7 puan yükselişle yüzde 74,2'ye çıktı. Arındırılmış oran geçen yılın eylül ayında yüzde 73,8 düzeyindeydi.

Mal grupları arasında en belirgin hareket yatırım mallarında görüldü: bu grupta kapasite kullanımı ağustostaki yüzde 69,7'den yüzde 73,1'e tırmandı. Dayanıklı tüketim mallarında ise oran yüzde 68,2'den yüzde 66,4'e indi. Ara mallarında yüzde 74,5, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 72,5 ölçüldü. Sektörlerde en yüksek doluluk yüzde 83,7 ile ağaç ürünlerinde, en düşük ise yüzde 59,8 ile deri ürünlerinde kaydedildi; makine ve ekipmanda oran yüzde 63,2'de kaldı.

Aynı ankete dayanan mevsimsellikten arındırılmış reel kesim güven endeksi 0,1 puan artışla 102,5'e yükseldi, arındırılmamış endeks ise 0,8 puan düşüşle 102,0'a geriledi. Genel gidişat, mevcut siparişler ve gelecek üç aylık istihdam beklentisi endeksi yukarı çekerken; gelecek üç aydaki ihracat siparişleri, mamul mal stoku, sabit sermaye yatırımı ve üretim beklentisi aşağı yönlü etki yaptı. Anket 1-14 Eylül arasında 1.982 işyeriyle yapıldı.

Yatırımcı açısından ne ifade ediyor?

Firmaların 12 ay sonrasına ilişkin yıllık üretici enflasyonu beklentisi 0,2 puan azalarak yüzde 31,0'a indi. Maliyet ve satış fiyatı beklentilerinin ise güçlendiği bildirildi; bu ayrışma, fiyatlama davranışının henüz belirgin biçimde yumuşamadığını gösteriyor.

İş dünyasına etkisi ne?

Anket, son üç ayda ihracat siparişlerinde artış bildirenlerin ağırlığının yerini azalış bildirenlere bıraktığını ortaya koydu. Dış talebe bağımlı üreticiler için bu, iç piyasadaki toparlanmaya rağmen sipariş defterinin zayıf kalabileceği anlamına geliyor.

Gelecek 12 aydaki yatırım harcaması beklentilerinin zayıflaması, kapasite artışı yerine mevcut kapasitenin daha verimli kullanılmasına odaklanan bir dönemin sürdüğüne işaret ediyor. Yatırım malı üreticilerindeki doluluk artışının kalıcı olup olmayacağı önümüzdeki aylarda netleşecek.