Çin'in dış ticaret fazlası, 2026'nın ilk 10 ayında 1 trilyon 43 milyar dolara ulaşarak tarihi bir seviyeye çıktı. Ekim ayında ihracat yüzde 35,2, ithalat ise yüzde 41,6 arttı. Yapay zekâ yatırımlarının tetiklediği yüksek teknoloji talebi Çin'in ihracatını desteklerken, ülkenin zayıf iç tüketimi dış pazarlara bağımlılığı artırıyor. Rekor ticaret fazlasının ABD ve Avrupa Birliği ile yeni ticaret gerilimlerine yol açabileceği belirtiliyor.
Dünyanın ikinci büyük ekonomisi Çin, küresel ticaretteki ağırlığını artırmaya devam ediyor. ABD'nin gümrük tarifeleri ve Avrupa Birliği'nin ticaret kısıtlamalarına rağmen Çin'in dış ticaret fazlası, yılın ilk 10 ayında 1 trilyon dolar sınırını aşarak yeni bir rekora yaklaştı.
Çin Gümrük Genel İdaresi'nin 10 Kasım'da açıkladığı verilere göre, ocak-ekim dönemindeki dış ticaret fazlası geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 8 artışla 1 trilyon 43 milyar dolara yükseldi. Böylece Çin, üst üste ikinci kez 1 trilyon dolarlık dış ticaret fazlası eşiğini geçti. Üstelik geçen yıl kasım ayında ulaşılan bu seviyeye 2026'da bir ay önce erişildi.
Çin'in 2025 yılını yaklaşık 1,2 trilyon dolarlık rekor dış ticaret fazlasıyla kapattığı dikkate alındığında, 2026'da yeni bir rekor kırılması bekleniyor.
İhracat yüzde 35 arttı, ithalat da hızlandı
Çin'in ekim ayı ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 35,2 artarak 412,3 milyar dolara ulaştı. Aynı dönemde ithalat yüzde 41,6 yükselerek 307,1 milyar dolara çıktı.
İthalatın ihracattan daha hızlı büyümesi nedeniyle aylık dış ticaret fazlası eylüldeki 133,5 milyar dolardan ekimde 105,3 milyar dolara geriledi. Ancak yılın ilk 10 ayında biriken fazla, Çin'i yeni bir yıllık rekorun eşiğine taşıdı.
Yapay zekâ yatırımları ihracatı uçurdu
Çin'in ihracatındaki güçlü performansta, dünya genelinde hızlanan yapay zekâ altyapısı yatırımları belirleyici rol oynuyor.
Veri merkezleri, gelişmiş işlemciler, elektronik bileşenler ve diğer teknoloji ürünlerine yönelik talep, Çinli üreticilerin dış satışlarını destekliyor.
Reuters'ın aktardığı verilere göre, yılın ilk 10 ayında Çin'in yarı iletken ihracatı yüzde 111,1, yüksek teknoloji ürünleri ihracatı ise yüzde 47,9 arttı.
Elektronik ürünlerin yanı sıra otomotiv sektörü de ihracat büyümesinin önemli kaynaklarından biri oldu. Çinli otomobil üreticileri, iç pazardaki talep zayıflığını dış satışlarla dengelemeye çalışıyor.
Dışarıda rekor, içeride talep sorunu
Çin'in dış ticaretteki başarısı, ülke ekonomisindeki yapısal sorunları da görünür hale getiriyor.
Uzun süredir devam eden gayrimenkul sektörü krizi, hane halkının servetini ve tüketici güvenini olumsuz etkilerken, iç talep ekonomik büyümeyi yeterince destekleyemiyor.
Bu nedenle Çinli üreticiler, iç pazarda satamadıkları ürünler için uluslararası pazarlara daha fazla yöneliyor. Artan üretim kapasitesi ve şirketler arasındaki yoğun fiyat rekabeti de ihracat baskısını güçlendiriyor.
Otomotiv sektörü bu eğilimin dikkat çekici örneklerinden biri. Ekim ayında Çin'in binek otomobil ihracatı yıllık bazda yüzde 68,2 artarken, iç pazardaki satışlar yüzde 27,3 geriledi.
Bu tablo, Çin'in büyümesinde ihracatın giderek daha kritik bir rol üstlendiğini gösteriyor.
Avrupa ile yeni ticaret gerilimi kapıda
Çin'in rekor dış ticaret fazlası, başta Avrupa Birliği ve ABD olmak üzere büyük ticaret ortaklarıyla ilişkilerinde yeni gerilimlere neden olabilir.
Associated Press'in aktardığı verilere göre Çin'in yılın ilk 10 ayında ABD ile ticaretindeki fazlası yaklaşık 266,5 milyar dolar olurken, Avrupa Birliği ile ticaretindeki fazla 310 milyar doları aştı.
Avrupa'da özellikle otomotiv ve sanayi ürünlerinde Çin kaynaklı rekabetin yerli üreticiler üzerindeki etkisi tartışılıyor.
ABD ile Çin arasındaki ticaret ateşkesinin iki ay uzatılması kısa vadede belirsizliği azaltırken, yeni gümrük tarifeleri ve ticaret kısıtlamaları ihtimali gündemdeki yerini koruyor.
Trivium China Başekonomisti Joe Peissel, Çinli üreticilerin uluslararası pazarlardaki varlığını genişletmesiyle birlikte 2027'de ilave gümrük tarifeleri ve ticaret engelleri riskinin yüksek kalacağını belirtiyor.
Rekorun devamı yapay zekâ yatırımlarına bağlı
Ekonomistlere göre Çin'in ihracat performansının önümüzdeki dönemdeki seyri, küresel yapay zekâ yatırımlarının hızına ve ticaret ortaklarının atacağı adımlara bağlı olacak.
Moody's Analytics ekonomisti Dave Chia, elektronik ve otomotiv ürünlerinin desteğiyle Çin ihracatının yılın kalan bölümünde de güçlü seyretmesini bekliyor.
Macquarie analistleri ise yapay zekâ yatırımlarının devamının kritik olduğunu, ihracat büyümesinin 2026'nın son çeyreğinde hızlanabileceğini ancak 2027'nin ilk çeyreğinden itibaren yavaşlama ihtimali bulunduğunu değerlendiriyor.
Çin açısından asıl soru, dış ticaretteki rekorların iç talepteki zayıflığı ne kadar süre telafi edebileceği. İhracatın ekonomiyi desteklemesi kısa vadede büyümeye katkı sağlasa da dış pazarlara artan bağımlılık, ülkeyi küresel talep dalgalanmalarına ve korumacı ticaret politikalarına karşı daha hassas hale getiriyor.
