ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile müzakerelerin ilerlemesi durumunda yeni askerî saldırıların son derece düşük ihtimal olduğunu açıklaması, petrol fiyatlarını aşağı çekti. Brent petrolün varil fiyatı 97,48 dolara, ABD tipi ham petrol (WTI) ise 90,51 dolara geriledi. Brent geçen hafta yüzde 17 değer kaybederek COVID-19 salgınının başlangıcından bu yana en sert haftalık düşüşünü yaşarken, JPMorgan küresel petrol piyasasında arz fazlasının büyüdüğüne dikkat çekti.

Küresel petrol piyasaları yeni haftaya düşüşle başladı. ABD ile İran arasında diplomatik çözüm ihtimalinin güçlenmesi, Hürmüz Boğazı'nda devam eden güvenlik sorunlarına rağmen petrol fiyatları üzerindeki baskıyı artırdı.

Reuters'ın 9 Kasım tarihli haberine göre Brent petrolün varil fiyatı, haftanın ilk işlemlerinde 84 sent veya yüzde 0,85 düşerek 97,48 dolara geriledi. ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise 32 sentlik kayıpla 90,51 dolardan işlem gördü.

Petrol fiyatlarındaki düşüşte, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik yeni bir askerî operasyonun müzakerelerde ilerleme sağlanması hâlinde büyük olasılıkla gerekli olmayacağını söylemesi etkili oldu.

BRENT'TE PANDEMİDEN BU YANA EN SERT HAFTALIK DÜŞÜŞ

Petrol piyasasında geçen hafta başlayan sert satışlar, yeni haftanın ilk işlemlerinde de devam etti.

Reuters'ın Londra Borsası Grubu (LSEG) verilerine dayandırdığı hesaplamaya göre Brent petrol, geçen hafta yüzde 17 değer kaybetti. Bu oran, COVID-19 salgınının başlangıcından bu yana görülen en sert haftalık düşüş oldu.

Brent'teki gerileme, LSEG'nin 1988 yılına kadar uzanan verilerine göre mutlak fiyat değişimi açısından da en büyük haftalık kayıp olarak kaydedildi.

Piyasalarda satış baskısının artmasında, ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırılar düzenleme ihtimalinin azalması ve Orta Doğu'dan petrol sevkiyatının yeniden artabileceği beklentisi etkili oldu.

TRUMP: YENİ SALDIRILAR BÜYÜK OLASILIKLA GEREKMEYECEK

ABD Başkanı Donald Trump, CNN'e verdiği telefon röportajında İran ile yürütülen görüşmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Trump, yeni askerî saldırıların gerekli olup olmayacağına ilişkin soruya, bunun İran'ın güçlü bir anlaşmayı kabul edip etmeyeceğine bağlı olduğunu belirterek yanıt verdi.

ABD Başkanı, böyle bir anlaşmanın sağlanması durumunda yeni saldırıların gerekli olmasının son derece düşük ihtimal olduğunu söyledi.

Trump, geçen hafta yapılan ABD ara seçimlerinin ardından İran'a yönelik geniş çaplı saldırıların yeniden başlayabileceği mesajını vermişti. Ancak şu ana kadar yeni ve büyük ölçekli bir Amerikan operasyonuna ilişkin işaret görülmedi.

İran yönetimi ise yeni bir saldırı durumunda ABD ve İsrail hedeflerine karşılık vereceğini açıkladı.

KCM Trade Baş Analisti Tim Waterer, Trump'ın son açıklamalarının önceki söylemlerine kıyasla daha ölçülü olduğunu belirtti. Waterer'a göre piyasalar, bu değişimin ABD'nin İran politikasında kalıcı bir yön değişikliğine mi işaret ettiğini, yoksa geçici bir söylem değişikliği mi olduğunu anlamaya çalışıyor.

JPMORGAN: PETROLDE ARZ FAZLASI BÜYÜYOR

Petrol fiyatları üzerindeki baskı yalnızca ABD-İran ilişkilerindeki gelişmelerden kaynaklanmıyor. Küresel arz ve talep dengesi de fiyatların yönünde belirleyici oluyor.

JPMorgan'ın cuma günü yayımladığı rapora göre Orta Doğu'dan petrol akışının toparlanması, diğer üretici ülkelerin üretimlerini artırması ve talebin zayıf seyretmesi, küresel piyasada yeniden arz fazlası oluşmasına neden oldu.

Banka, eylül ayında günlük 1,1 milyon varil olarak hesapladığı arz fazlasının ekim ayında 1,4 milyon varile yükseldiğini tahmin etti.

Bu tablo, jeopolitik risklerin azalması durumunda petrol fiyatları üzerindeki aşağı yönlü baskının devam edebileceğine işaret ediyor.

Ancak bölgedeki çatışmaların yeniden şiddetlenmesi veya enerji altyapısının hedef alınması, fiyatlarda ters yönde sert hareketlere yol açabilecek riskler arasında bulunuyor.

IRAK PETROLÜNE HÜRMÜZ'DEN GEÇİŞ İZNİ

Petrol piyasaları açısından dikkat çeken bir başka gelişme Irak'tan geldi.

Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, ülkesinin petrol ihracatının Hürmüz Boğazı üzerinden yeniden gerçekleştirilebilmesi için ABD ile bir anlayış birliğine vardıklarını açıkladı.

Hüseyin'in El Cezire'ye verdiği röportaja göre Irak petrolü, Umman yakınlarındaki bir deniz güzergâhı üzerinden ihraç edilebilecek.

Iraklı Bakan, İran savaşı ve petrol ihracatında yaşanan kesintiler nedeniyle ülkesinin uğradığı ekonomik kaybın 60 milyar dolara ulaştığını da belirtti.

Irak'ın ihracatını artırabilmesi, küresel petrol arzının toparlanması açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

HÜRMÜZ'DE RİSKLER TAMAMEN ORTADAN KALKMADI

Petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen Hürmüz Boğazı ve çevresinde deniz taşımacılığına yönelik güvenlik riskleri devam ediyor.

Hafta sonunda İran, iki petrol tankerinin mayınlara çarptığını ve alev aldığını ileri sürdü. ABD ordusu da Umman Körfezi'nde ablukayı aşmaya çalıştığını belirttiği bir ticari gemiye müdahale ettiğini duyurdu.

Tankerlerle ilgili İran kaynaklı iddiaların tamamı bağımsız olarak doğrulanabilmiş değil.

Öte yandan Yemen'deki Husiler, Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da Saudi Aramco'nun ofislerinin bulunduğu binaya yönelik saldırının sorumluluğunu üstlendi. Saldırıda binanın camları kırılırken can kaybı bildirilmedi.

Bölgedeki bu gelişmeler, ABD ile İran arasında diplomatik ilerleme sağlansa bile petrol taşımacılığındaki risklerin kısa sürede tamamen ortadan kalkmayabileceğini gösteriyor.

PETROLDE YÖNÜ MÜZAKERELER VE ARZ BELİRLEYECEK

Petrol piyasalarında bundan sonraki süreçte iki temel gelişme izlenecek: ABD ile İran arasındaki görüşmelerin somut bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği ve küresel arz fazlasının ne ölçüde büyüyeceği.

Hürmüz Boğazı'ndan enerji sevkiyatının yeniden artması ve Orta Doğu'daki üretimin toparlanması, arz yönlü baskıyı güçlendirebilir.

Buna karşılık müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması veya yeni askerî saldırıların başlaması, petrol fiyatlarındaki düşüş eğilimini tersine çevirebilir.

Brent petrolün 100 doların altına gerilemesi, enerji ithalatçısı ülkeler açısından maliyet baskısının hafiflemesi ihtimalini artırırken, piyasaların kısa vadeli yönünde diplomatik gelişmeler belirleyici olmaya devam edecek.