Beyaz Saray'ın 1 Kasım 2025 tarihli resmî bilgi notuna göre ABD, Çin menşeli ithalata uygulanan yükseltilmiş karşılıklı tarifelerin askıya alınmasını 10 Kasım 2026'ya kadar sürdürecek. Askı döneminde yüzde 10'luk karşılıklı tarife yürürlükte kalıyor. Aynı belgeye göre ABD, fentanil akışını durdurmak amacıyla uygulanan tarifelerde kümülatif oranı 10 puan düşürdü; bu indirim 10 Kasım 2025'te yürürlüğe girdi.
Belgede ayrıca 29 Kasım 2025'te sona erecek bazı Section 301 tarife muafiyetlerinin 10 Kasım 2026'ya uzatıldığı, Çin'in ABD'den ithalata yönelik piyasa temelli tarife muafiyeti sürecinin ise 31 Aralık 2026'ya kadar geçerli olacağı belirtiliyor.
Çin tarafında ise 9 Ekim 2025'te ilan edilen geniş kapsamlı nadir toprak ihracat kontrollerinin küresel uygulamasının askıya alınması; nadir topraklar, galyum, germanyum, antimon ve grafit için genel lisans verilmesi yer alıyor. Belgeye göre Çin, 2026, 2027 ve 2028 yıllarının her birinde en az 25 milyon ton ABD soya fasulyesi satın alacak; 2025'in son iki ayı için taahhüt edilen miktar 12 milyon tondu.
Beyaz Saray'ın 17 Mayıs 2026 tarihli ikinci bilgi notuna göre Trump'ın Pekin ziyaretinde iki lider, ikili ekonomik ilişkiyi yönetmek için ABD-Çin Ticaret Kurulu ve ABD-Çin Yatırım Kurulu adlı iki yeni yapı kurdu. Aynı belgede Çin'in 200 adet ABD yapımı Boeing uçağı için ilk alım onayı verdiği, 2026 (oransal), 2027 ve 2028 yıllarında yılda en az 17 milyar dolarlık ABD tarım ürünü alacağı, 400'den fazla ABD sığır eti tesisinin listelerini yenileyerek pazar erişimini yeniden açtığı kaydediliyor. Belgeye göre Trump, Xi'yi bu sonbahar Washington'da ağırlayacak.
Türkiye’yi nasıl etkiliyor?
İki belgenin de merkezinde nadir toprak elementleri ve kritik mineraller var. Mayıs belgesine göre Çin; itriyum, skandiyum, neodimyum ve indiyum dahil arz kısıtlarına ilişkin ABD endişelerini giderecek, nadir toprak üretim ve işleme ekipmanı ile teknolojilerinin satışına yönelik yasak ve kısıtlamaları da ele alacak. Kasım 2025 belgesinde verilen genel lisansların, ABD'li nihai kullanıcılar ve bunların dünya genelindeki tedarikçileri için geçerli olduğu belirtiliyor.
Bu kapsam, mıknatıs, elektrikli motor, elektronik ve savunma sanayii girdilerinde Çin'e bağımlı üretim zincirlerinin bir parçası olan Türkiye'deki sanayiciyi de ilgilendiriyor. Ancak düzenlemenin Türkiye'deki firmalara pratikte nasıl yansıdığı, birincil belgelerde yer almıyor.
Vatandaşa nasıl yansıyor?
Belgelerde yer alan tarım taahhütleri — yılda en az 25 milyon ton soya fasulyesi ve en az 17 milyar dolarlık tarım ürünü alımı — küresel tahıl ve yağlı tohum ticaretinin yönünü etkileyen büyüklükte. Türkiye yem ve bitkisel yağ hammaddesinde ithalata dayalı bir pazar olduğundan, dünya fiyatlarındaki hareket gıda maliyetlerine dolaylı kanal oluşturuyor. Bu kanalın büyüklüğüne ilişkin doğrulanmış veri bu haberde kullanılmadı.
Yatırımcı açısından ne ifade ediyor?
Yatırımcı açısından takvim belirleyici: Kasım 2025 belgesine göre hem yükseltilmiş karşılıklı tarifelerin askısı hem de uzatılan Section 301 muafiyetleri 10 Kasım 2026'da sona eriyor. Aynı belge uyarınca ABD'nin listelenmiş kuruluşların iştiraklerini kapsayan ihracat kontrolü kuralı ile denizcilik, lojistik ve gemi inşa sektörüne yönelik Section 301 önlemleri de 10 Kasım 2025'ten itibaren birer yıllığına askıya alınmıştı.
Bu tarihlerin uzatılması ya da askının kalkması, konteyner taşımacılığı, yarı iletken ve tarım emtia fiyatlarında farklı senaryolar anlamına geliyor. Metin yatırım tavsiyesi içermez; yalnızca resmî belgelerdeki takvimi aktarır.
İş dünyasına etkisi ne?
İhracatçı ve ithalatçı için pratik sonuç, sözleşme takviminin 10 Kasım 2026 ve 31 Aralık 2026 eşiklerine göre kurulması. Mayıs belgesinde kurulan Ticaret ve Yatırım Kurulları, hassas olmayan mallardaki ikili ticaretin hükümetler arası bir mekanizmayla yönetileceğini gösteriyor; bu, ABD-Çin hattında kuralların şirketten şirkete değil, devlet düzeyinde belirlenen çerçevelerle işleyeceği anlamına geliyor.
Çin'in 200 Boeing uçağı alımına onay vermesi ve sığır eti ile kanatlı ürünlerde pazarı yeniden açması, havacılık ve gıda tedarik zincirlerinde sipariş akışını değiştirebilecek kalemler arasında.
