TZOB’un ekim ayı verilerine göre limon, üreticide 3,90 liradan alıcı bulurken market raflarında 42,87 liradan satıldı. Üretici ile market arasındaki fiyat farkı yüzde 999,2’ye ulaşırken, limon markette üretici fiyatının yaklaşık 11 katına çıktı. Ekimde markette fiyatı en fazla artan ürün domates, en fazla gerileyen ürün ise limon oldu.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar’ın açıkladığı ekim ayı üretici-market fiyatları, tarımsal ürünlerin tarladan sofraya uzanan yolculuğundaki fiyat farkını bir kez daha ortaya koydu. Üretici ile market arasındaki fiyat farkı en yüksek üründe yüzde 999,2 ile limonda görüldü. Üreticide kilogramı 3 lira 90 kuruş olan limon, markette 42 lira 87 kuruşa satıldı.
Limonu yüzde 333,6 fiyat farkıyla kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık izledi. Üreticide 135 lira olan kuru incirin market fiyatı 585 lira 41 kuruşa, 12 lira 50 kuruş olan havucun fiyatı 47 lira 84 kuruşa çıktı. Elmanın üreticideki 21 lira 66 kuruşluk fiyatı markette 72 lira 17 kuruşa, iç fındığın 350 liralık fiyatı ise 1.164 lira 77 kuruşa ulaştı.
Markette domates zam şampiyonu oldu
Ekim ayında markette takip edilen 36 ürünün 25’inde fiyat artışı, 11’inde ise düşüş kaydedildi. Fiyatı en fazla artan ürün yüzde 62,9 ile domates oldu. Domatesi yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan takip etti.
Market fiyatlarında en fazla gerileme ise yüzde 16,5 ile limonda görüldü. Limonu yüzde 8,9 ile maydanoz, yüzde 8,1 ile pirinç, yüzde 5,6 ile nohut ve yüzde 5,5 ile zeytinyağı izledi.
Üreticide ise ekim ayında takip edilen 28 ürünün 15’inde fiyat artışı, 9’unda düşüş yaşandı. Dört ürünün fiyatı değişmedi. Üretici fiyatlarında en yüksek artış yüzde 76,1 ile domateste gerçekleşirken, en sert düşüş yüzde 44,3 ile limonda görüldü.
Domatesteki fiyat artışını yüzde 60,5 ile salatalık, yüzde 33,8 ile yeşil soğan, yüzde 33,7 ile yeşil fasulye ve yüzde 32,7 ile sivri biber izledi. Limondan sonra üretici fiyatı en fazla gerileyen ürünler ise yüzde 7,2 ile zeytinyağı, yüzde 5,5 ile Antep fıstığı, yüzde 5,4 ile fındık ve yüzde 5 ile patates oldu.
Seraya geçiş sebze fiyatlarını yükseltti
Üretici fiyatlarındaki değişimin nedenlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Bayraktar, zeytinde yeni hasat döneminin başlaması ve bu sezon rekoltenin yüksek gerçekleşmesiyle zeytinyağında arzın arttığını, bunun da üretici fiyatlarını aşağı çektiğini belirtti.
Limonda erkenci çeşitlerin hasadının devam etmesinin piyasadaki arzı artırarak fiyatları düşürdüğünü aktaran Bayraktar, patateste hasat döneminin sona ermesiyle ürünlerin depolara alındığını, depo fazlası ürünlerin düşük fiyatla piyasaya sunulmasının üretici fiyatlarını baskıladığını kaydetti. Fındıkta fiyatların baskılanması, Antep fıstığında ise hasadın tamamlanmasının ardından piyasaya sunulan ürün miktarının artması fiyat düşüşlerinde etkili oldu.
Domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabakta fiyat artışlarının temel nedeninin tarla üretiminden sera üretimine geçiş süreci olduğunu belirten Bayraktar, yeşil fasulyede ise hasat döneminin sonuna yaklaşılmasıyla arzın daraldığını ve üretici fiyatlarının yükseldiğini ifade etti.
Mazotun yıllık fiyat artışı yüzde 73,4
Tarımda üretim maliyetlerini etkileyen girdi fiyatlarında da artış sürdü. TZOB verilerine göre ekim ayında eylül ayına kıyasla ÜRE gübresi yüzde 3, DAP gübresi yüzde 2,5, kompoze gübresi yüzde 2 ve amonyum sülfat gübresi yüzde 0,3 zamlandı. Amonyum nitrat gübresinin fiyatında ise değişim olmadı.
Son bir yılda amonyum nitrat gübresinin fiyatı yüzde 67,7, amonyum sülfat gübresinin yüzde 56,7, kompoze gübrenin yüzde 42,3, DAP gübresinin yüzde 39,7 ve ÜRE gübresinin yüzde 18,3 arttı.
Hayvancılıkta kullanılan yem fiyatları da yükselişini sürdürdü. Ekimde süt yemi bir önceki aya göre yüzde 6,6, besi yemi yüzde 6,5 artarken, yıllık artışlar sırasıyla yüzde 38,9 ve yüzde 38,6 oldu.
Elektrik fiyatlarında yıllık artış yüzde 25,1, tarım ilaçlarında yüzde 27,7 olarak hesaplandı. Mazot fiyatı ise ekimde aylık yüzde 3,5, yıllık bazda yüzde 73,4 yükseldi.
