Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) 17 Eylül'de yayımladığı verilere göre ağustosta Türkiye genelinde 127 bin 410 konut satıldı. Bu, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 14,7'lik bir düşüş anlamına geliyor. Ocak-ağustos döneminde toplam satış 950 bin 529 adede ulaştı ve bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 6,8 geriledi.
Düşüşün ana kaynağı ikinci el piyasası oldu. İkinci el satışlar yüzde 19,4 azalarak 83 bin 32 adede inerken ilk el satışlar yüzde 4,5 düşüşle 44 bin 378 adette kaldı. Böylece ilk el konutların toplam satışlardaki payı yüzde 34,8 oldu. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seride ise ilk el satışlar bir önceki aya göre yüzde 3,5, ikinci el satışlar yüzde 0,7 arttı.
Kredili alımlar genel eğilimin tersine yükseldi. İpotekli satışlar yıllık yüzde 7,2 artışla 22 bin 131'e çıktı ve toplamın yüzde 17,4'ünü oluşturdu. Sekiz aylık dönemde ipotekli satışlar yüzde 27,6 artışla 188 bin 813 adede ulaştı. Diğer satış türleri ise ağustosta yüzde 18,3 azalarak 105 bin 279'a indi.
Yabancılara yapılan satışlar 1.938 adetle geçen yılın aynı ayıyla neredeyse aynı düzeyde kaldı (yüzde 0,1 artış) ve toplam içinde yüzde 1,5 pay aldı. İlk sırada 343 konutla Rusya vatandaşları, ardından 147 konutla Ukrayna ve 140 konutla İran vatandaşları yer aldı. Ocak-ağustos döneminde yabancılara satış yüzde 6,3 azalışla 13 bin 141 oldu.
Vatandaşa nasıl yansıyor?
Kredi kullanan alıcıların payı artsa da toplam işlem sayısı geçen yılın belirgin biçimde altında. Özellikle ikinci el piyasasındaki yavaşlama, evini satıp yenisini almayı planlayan haneler için satış sürecinin uzayabileceğine işaret ediyor.
Yatırımcı açısından ne ifade ediyor?
Yabancı talebi aylık bazda yatay seyretse de yılın ilk sekiz ayında geçen yılın gerisinde kaldı. Satış adetlerindeki gerileme, konutun likiditesinin, yani hızlı alıcı bulma imkânının zayıfladığını gösteriyor.
İş dünyasına etkisi ne?
İş yeri satışlarında da benzer bir ayrışma görüldü: ilk el iş yeri satışları yüzde 5,2 artışla 5 bin 172'ye çıkarken ikinci el iş yeri satışları yüzde 11,1 azalarak 10 bin 765'e indi. İpotekli iş yeri satışları yüzde 67,6 artışla 652 adet oldu. İlk el satışların görece dirençli seyri, yeni proje satan müteahhitler için talebin tamamen çekilmediğini gösteriyor.
