Maaş ödemeleri, kira ödemeleri, ikinci el otomobil satış ödemeleri… Geçmiş yıllarda, bu işlemler bankadan ödeme zorunluluğu kapsamına girmişti. Ve şimdi taşınmaz alım satım ödemelerinin bankadan yapılması zorunlu hale geliyor. 1 Aralık’tan itibaren gayrimenkulünü satan, parasını banka kanalıyla alıcıdan tahsil edecek. Çanta-bavulla taşınan paralar ile tapuda ödeme yöntemi sona eriyor.
Ticaret Bakanlığı’nın yayımladığı, “Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelikle” konu düzenlendi. Daha önce uygulamanın 1 Ekim’de devreye alınacağı belirlenmişken, 1 Aralık’a ertelenmişti.
Satıcı için; “elden aldığım para sahte olabilir mi, taşırken çalınabilir mi?” endişesi ortadan kalkıyor. Alıcı için “tapuya kadar nakit para taşıma- çaldırma“ riski kalkıyor. Ve pek tabi Maliye için “kayıt dışı işlem riski” düşürülmüş oluyor.
Bu düzenleme ile taşınmaz satışlarında ödemenin bir kısmının veya tamamının nakit, havale veya elektronik fon transferi ile yapılması halinde satış bedelinin, taşınmaz mülkiyeti ile bedelin eş zamanlı el değiştirmesini sağlayan ‘Güvenli Ödeme Sistemi’ üzerinden yapılması zorunlu hale geliyor. Tapudaki taşınmaz devir işlemlerinde, devire ilişkin bedelin tamamı ya da devir alan ve devir eden tarafından belirlenen bir tutar transfere konu olabilecek.
Satıcı ve alıcı için işlemlerin sıralaması da şu şekilde olacak:
Gayrimenkulün satış bedeli, alıcı tarafından bankaya aktarılacak, bankanın güvencesinde özel bir hesapta bloke edilecek.
Satıcı tapuda taşınmazı devrettiğine dair imza atacak.
Tapu tescil işleminin alıcı adına tamamlanması ile eş zamanlı olarak transfer bedeli satıcının banka hesabına aktarılacak.
Tüm aşamalarda gönderilen SMS'lerle taraflara bilgi verilecek.
Uygulamanın başlamasıyla; Ticaret Bakanlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ve bankalar uygulamaya ilişkin olası tereddütleri gidermeye yönelik ilave açıklamalar da yapacaklardır.
Tapu harcı ve gelir vergisine etkisi
Gayrimenkul satışında tapu harcı oranı, beyan edilen satış bedeli üzerinden toplam %4 (binde 40). Alıcıdan %2 (binde 20) ve satıcıdan %2 (binde 20) olarak ayrı ayrı tahsil edilmekte. Düşük değerden devir bedeli gösterilerek, tapu harcının da düşük ödenmesiyle vergi kaybı oluşabiliyordu. Aynı şekilde; düşük değerden devir bedeli gösterilip gelir vergisi kaybı oluşabiliyordu. Şimdi; bankadan ödenme zorunluluğu ile kayıt dışı işlemler için engelleyici bir kısıt daha devreye girmiş olacak.
Gayrimenkul satışında vergisel kriterler
Arsa, işyeri, konut vb. gayrimenkulünü; alım tarihinin üzerinden 5 yıl geçtikten sonra (2026’da) satanlar için gelir vergisi ödenmesi gerekmiyor. 5 yıl içinde satış yapılıp kazanç elde edildiyse; istisna (2026 için, 150 bin lira) ve enflasyon farkı da dikkate alındıktan sonra oluşan kazanç için vergi hesaplaması yapılıyor.
Miras ya da bağış yoluyla ivazsız (karşılıksız) edinilmiş taşınmazları satanlar için vergi avantajı olduğunu belirtmekte de yarar var. Bu kişilerin; 5 yıllık süre dolmadan edindikleri taşınmazlarını satmış olsalar da, kazanç üzerinden gelir vergisi ödeme yükümlülükleri bulunmuyor.


