ABD'nin en büyük havayollarından United Airlines'ın CEO'su Scott Kirby, iki dev uçak üreticisini yeni uçak geliştirmekten kaçınmakla suçladı ve pazara üçüncü bir üreticinin girmesi gerektiğini savundu. Teslimat gecikmeleri ve motor krizleri, filosunu hızla büyüten THY'nin de gündeminin üst sıralarında.
EKONOMİ SERVİSİ
United Airlines CEO'su Scott Kirby, dünyanın iki büyük ticari uçak üreticisi Boeing ve Airbus'ı yeni uçak geliştirmeye yeterli yatırım yapmamakla suçladı. Kirby'ye göre iki şirket, pazardaki hakimiyetleri nedeniyle yeni gövde tasarımlarına yatırım yapmama konusunda resmi olmayan bir uzlaşmaya varmış durumda. Kirby, sözlerini John Collison ve Ben Thompson ile yaptığı röportajda dile getirdi. Açıklamalar 30-31 Ekim'de View from the Wing, Aviation A2Z ve Live and Let's Fly başta olmak üzere uluslararası havacılık basınında geniş yer buldu.
"Üçüncü bir üretici lazım"
Kirby, iki şirketin yeni uçak tasarımlarına para harcamasını zorlayacak kadar rekabet baskısı hissetmediğini öne sürdü. Aviation A2Z'nin aktardığına göre United CEO'su, pazara üçüncü bir büyük üreticinin girmesini açıkça savundu. United, bu doğrultuda alternatif uçak teknolojileri geliştiren JetZero'ya yatırım yapmıştı. Ancak InsideFlyer'ın hatırlattığı gibi JetZero'nun karma kanatlı tasarımı geliştirme ve sertifikasyon engelleriyle karşı karşıya.
Kirby'nin şikayetinin odağında, üretimi 2004'te sona eren Boeing 757'nin yerini alacak bir uçağın hala geliştirilmemiş olması var. Kirby, 20 yılı aşkın süredir her iki üreticiden de böyle bir model talep ettiğini söyledi.
İddiaya itirazlar da var
Kirby'nin tezi sektörde tartışma da yarattı. InsideFlyer ve Live and Let's Fly, United'ın kendisinin Aralık 2019'da 757'lerin yerini alması için 50 adet A321XLR sipariş ettiğini hatırlattı. Boeing de bir dönem "797" olarak anılan orta pazar uçağı üzerinde çalışmış, ancak dikkatini 737 MAX programına kaydırmıştı. View from the Wing'deki bazı yorumcular ise Boeing'in negatif nakit akışı ve 57 milyar doları aşan borcu nedeniyle yeni bir program finanse etmekte zorlandığına dikkat çekiyor.
Gecikmenin bedeli: 777X yedi yıl geride
Üretici cephesindeki tablo Kirby'nin şikayetini besliyor. AirportHaber'in aktardığına göre Boeing CEO'su Kelly Ortberg, GE9X motorlarının sertifikasyon süreci nedeniyle bazı 777X testlerinin 2027'ye sarkabileceğini açıkladı. İlk teslimatlar 2027'de gerçekleşirse program, başlangıçta açıklanan takvimin yaklaşık yedi yıl gerisinde kalmış olacak. Havayolu 101'in haberine göre Airbus tarafında ise motor başta olmak üzere tedarik zincirindeki aksamalar, tamamlanmış uçakların müşterilere devrini geciktiriyor.
THY DE ETKİLENİR Mİ?
Teslimat ve motor krizi THY'nin büyüme planını da etkileyebilir. THY'nin Avustralya'ya planladığı direkt uçuşlar, Airbus A350-1000 teslimatlarındaki gecikme nedeniyle ertelendi. Gazete Oksijen'in Reuters'a dayandırdığı habere göre THY'nin 150 adet 737 MAX siparişi, motor üreticisi CFM ile yaşanan bakım anlaşmazlığı nedeniyle askıya alınmıştı. Bu düğüm eylülde çözüldü. THY, filo stratejisinde alternatifleri de masada tutuyor.
Reuters'ın aktardığına göre şirketin Finans Kıdemli Başkan Yardımcısı Okan Baş, Embraer E2 ve Airbus A220 gibi bölgesel uçakları incelediklerini, büyük gövdede ise Boeing 777X ile Airbus A350-1000'i karşılaştırdıklarını söyledi. Kirby'nin çıkışı, agresif büyüyen havayollarının temel sorununu da özetliyor. Talep var, ama uçak ve motor yok. Üçüncü bir üreticinin pazara girmesi on yıllar alacak bir süreç.
