Nükleer enerji 2060’a kadar üç kattan fazla artabilir

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi, elektrifikasyonun yaygınlaşması, yapay zekâ veri merkezlerinin büyümesi ve teknoloji şirketlerinin güvenilir, karbonsuz enerji talebiyle nükleer enerji kullanımının 2060’a kadar üç kattan fazla artabileceğini söyledi. Grossi, İran ve Kuzey Kore’nin nükleer programlarına, Ukrayna’daki nükleer güvenlik risklerine ve Suriye’nin geçmişteki nükleer faaliyetlerine ilişkin değerlendirmelerde de bulundu.

Birleşmiş Milletler nükleer ajansının başkanı Rafael Grossi, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na sunulan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın yıllık raporunda, nükleer enerji kullanımının 2060’a kadar üç kattan fazla artabileceğini belirtti.

Grossi, bu büyümenin elektrifikasyon, yapay zekâ ile çalışan veri merkezleri ve teknoloji şirketlerinin güvenilir, karbon salımı olmayan enerjiye yönelik talebiyle destekleneceğini ifade etti.

Giderek daha fazla ülkenin nükleer enerjiyi enerji güvenliğini güçlendirmek açısından önemli gördüğünü belirten Grossi, nükleer enerjinin güneş enerjisiyle aynı düzeyde değerlendirildiğini ve diğer seçeneklerden daha güvenli olduğunu söyledi.

Grossi’nin verdiği bilgilere göre, 2025 yılında 30’dan fazla ülkede faaliyet gösteren 400’den fazla nükleer reaktör, dünya elektrik üretiminin yüzde 10’unu ve düşük karbonlu elektrik üretiminin dörtte birini karşıladı. İnşaatı devam eden yeni reaktör sayısının ise 60’ı aştığı belirtildi. Grossi, gelecekteki nükleer kapasiteye ilişkin öngörülerin de önemli ölçüde yükseldiğini kaydetti.

İran için diplomatik çözüm çağrısı

Grossi, nükleer enerjinin barışçıl kullanımının büyümesinin yanı sıra İran ve Kuzey Kore’nin nükleer programlarını, Ukrayna’daki savaşın nükleer güvenlik üzerindeki etkilerini ve bazı ülkelerin nükleer silah edinmeyi değerlendirdiğine ilişkin endişe verici haberleri de gündeme getirdi.

Geçen yıl ABD’nin nükleer tesislerini vurduğu İran konusunda konuşan Grossi, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta savaş başlatmasından önce yaşanan saldırıların ardından diplomatik bir anlaşma için gerekli teknik çalışmaların tamamlandığını söyledi.

Grossi, taraflara Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın doğrulama rolünü içeren diplomatik bir çözüm için çabalarını artırma çağrısında bulundu. Bu doğrulama mekanizması olmadan hiçbir anlaşmanın sürdürülebilir olamayacağını belirten Grossi, UAEA müfettişlerinin İran’a mümkün olan en kısa sürede geri dönebilmesi için müzakere masasına dönülmesi gerektiğini ifade etti.

Kuzey Kore’nin nükleer programı uyarısı

Kuzey Kore lideri Kim Jong Un yönetimindeki nükleer programın UAEA denetimi olmadan büyümeye devam ettiğine dikkat çeken Grossi, bu durumun nükleer silah üretimini yasaklayan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarının ihlal edilmesinin sonuçlarını gösterdiğini söyledi.

Grossi, Kuzey Kore örneğinin belirlenen kırmızı çizgilerin aşılmasının sonuçlarına ilişkin çarpıcı bir hatırlatma olduğunu vurguladı.

Ukrayna’daki nükleer güvenlik riskleri

Grossi, Ukrayna’daki Zaporijya Nükleer Santrali’nin durumuna da dikkat çekti. Avrupa’nın en büyük nükleer santrali olan tesisin kırılgan bir durumda bulunduğunu belirten Grossi; sık yaşanan elektrik kesintilerinin, sınırlı yedek dizel yakıt kaynaklarının ve askeri faaliyetlerin santrali ve burada çalışanları tehdit ettiğini söyledi.

Suriye’deki nükleer faaliyetlerde ilerleme

Grossi, Suriye’nin nükleer faaliyetlerine ilişkin yaklaşık yirmi yıldır devam eden belirsizliklerin giderilmesi konusunda önemli ilerleme sağlandığını açıkladı. Bu ilerlemenin, geçiş dönemi Cumhurbaşkanı Ahmed El-Şara yönetimiyle yürütülen temaslar sonucunda kaydedildiğini belirtti.

Grossi, eylül ayında yaptığı açıklamada, Aralık 2024’te iktidardan uzaklaştırılan Beşar Esad dönemindeki yönetimin, nükleer silahlarda kullanılabilecek bölünebilir madde üretimine uygun şekilde tasarlanmış bir nükleer reaktör inşa ettiğini bildirmişti.