ABD Merkez Bankası (Fed) Başkan Yardımcısı Philip Jefferson, ekonomide büyümenin ve istihdamın güçlü seyrini koruduğunu ancak enflasyonun hâlâ hedefin belirgin biçimde üzerinde bulunduğunu söyledi. Faiz kararlarında enflasyonun seyrini temel gösterge olarak alacağını belirten Jefferson'ın açıklamaları, yeni faiz artışlarına kapının açık olduğu şeklinde değerlendirildi. Jefferson ayrıca yapay zekâ yatırımlarının fiyatlar ve faizler üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceği uyarısında bulundu.
ABD Merkez Bankası'ndan (Fed) para politikasının geleceğine ilişkin dikkat çekici mesajlar geldi. Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson, 13 Kasım'da California Üniversitesi San Diego kampüsünde yaptığı konuşmada, ABD ekonomisinin dirençli görünümüne rağmen enflasyonla mücadelenin henüz tamamlanmadığını vurguladı.
Ekonomik faaliyetlerin ve iş gücü piyasasının genel olarak güçlü seyrettiğini belirten Jefferson, fiyat artışlarının kalıcılığına işaret ederek faiz kararlarında enflasyon verilerine daha fazla ağırlık vereceğini söyledi.
Jefferson, ekim ayındaki Fed toplantısından bu yana açıklanan verilerin ekonomik büyümenin ve istihdamın sağlam kaldığını, buna karşılık fiyat baskılarının devam ettiğini gösterdiğini ifade etti.
Fed yetkilisi, para politikasının uygun seviyesini belirlerken en önemli göstergenin enflasyonun izleyeceği yol olacağını vurguladı.
Enflasyon yüzde 3,6 ile hedefin üzerinde
Jefferson'ın paylaştığı verilere göre Fed'in yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi, eylül ayında yıllık yüzde 3,6 arttı.
Gıda ve enerji fiyatları hariç tutularak hesaplanan çekirdek PCE enflasyonu ise yüzde 3,1 seviyesinde gerçekleşti.
Her iki gösterge de Fed'in yüzde 2'lik enflasyon hedefinin üzerinde bulunuyor.
Jefferson, özellikle enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerinde baskı yarattığını belirtti. Petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar ve jeopolitik gerilimlerin enerji arzını zorladığını ifade eden Jefferson, yüksek enerji maliyetlerinin diğer mal ve hizmet fiyatlarına kalıcı biçimde yansımasından endişe duyduğunu söyledi.
Fed Başkan Yardımcısı, ekim ayına ilişkin ilk verilerin de enflasyonun hedefin oldukça üzerinde kalmaya devam ettiğine işaret ettiğini bildirdi.
Faiz artışlarına kapı açık
Fed, ekim ayındaki para politikası toplantısında faiz oranlarını sabit tutmuştu. Jefferson da bu kararı destekleyen 10 üyeden biri olmuştu.
Ancak son açıklamalar, fiyat baskılarının sürmesi halinde yeni faiz artışlarının gündeme gelebileceğini gösterdi.
Jefferson, olası faiz değişikliklerinin zamanlaması veya büyüklüğüne ilişkin kesin bir yönlendirme yapmadı. Kararların ekonomik veriler, büyüme görünümü ve risklerin dengesi dikkate alınarak verilmesi gerektiğini vurguladı.
Fed yetkililerinin son açıklamalarının ardından piyasalarda aralık ayında faiz artırımı beklentileri güçlendi.
Bununla birlikte Jefferson'ın değerlendirmeleri, belirli bir toplantıda faiz artırımı yapılacağına ilişkin taahhüt niteliği taşımıyor.
ABD ekonomisi büyümeye devam ediyor
Jefferson, ABD ekonomisinin yıl boyunca karşılaştığı enerji şoku, ticaret politikalarındaki değişiklikler ve jeopolitik belirsizliklere rağmen büyümesini sürdürdüğünü söyledi.
ABD ekonomisinin üçüncü çeyrekte yıllıklandırılmış bazda yüzde 3,4 büyüdüğünü belirten Jefferson, tüketici harcamalarının dirençli kaldığını ve şirket yatırımlarının güçlü seyrettiğini ifade etti.
İş gücü piyasasında da dengelenme yaşandığını kaydeden Jefferson, ekim ayında işsizlik oranının yüzde 4,1 seviyesinde bulunduğunu hatırlattı.
İşten çıkarmaların düşük düzeyde kaldığını, açık iş pozisyonlarının ise bir miktar arttığını belirten Fed Başkan Yardımcısı, işsizlik oranının kısa vadede mevcut seviyelerine yakın seyretmesini beklediğini söyledi.
Yapay zekâ enflasyonu da artırıyor
Jefferson'ın konuşmasında yapay zekânın ekonomi üzerindeki etkileri de önemli yer tuttu.
Yapay zekâ teknolojilerinin uzun vadede verimliliği artırarak üretim kapasitesini ve gelirleri yükseltebileceğini belirten Jefferson, bu dönüşümün kısa vadede farklı sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.
Özellikle veri merkezleri, yarı iletkenler ve teknolojik altyapıya yönelik yoğun yatırım talebinin bazı ürünlerin fiyatlarında sert artışlara neden olduğunu söyledi.
Jefferson'a göre yapay zekâya yönelik yatırımlar, ekonomik büyümeyi desteklemekle birlikte mevcut kaynaklar üzerindeki baskıyı artırarak genel fiyat seviyesini de yukarı çekebiliyor.
Ancak zaman içinde üretim kapasitesinin genişlemesi ve teknolojinin daha yaygın kullanılmasıyla bu baskıların hafiflemesi bekleniyor.
Yapay zekâ faizleri kalıcı olarak yükseltebilir
Fed Başkan Yardımcısı, yapay zekânın uzun vadeli faiz dengelerini değiştirebileceğine de işaret etti.
Teknolojik gelişmelerin şirketlerin verimliliğini ve yatırım iştahını artırması halinde finansman talebinin yükselebileceğini belirten Jefferson, bunun ekonomideki nötr faiz oranını yukarı taşıyabileceğini ifade etti.
Nötr faiz, para politikasının ekonomik büyümeyi ne hızlandırdığı ne de yavaşlattığı teorik faiz seviyesini tanımlıyor.
Jefferson, verimlilik artışının hane halklarının gelecekteki gelir beklentilerini güçlendirerek tüketimi artırabileceğini, bunun da tasarruf ve yatırım dengesi üzerinden faizler üzerinde etkili olabileceğini söyledi.
Bununla birlikte teknolojik dönüşümün nötr faiz üzerindeki etkisini önceden hesaplamanın oldukça güç olduğunu vurguladı.
İstihdamda yeni risk: Yapay zekâ kaynaklı işsizlik
Jefferson, yapay zekânın iş gücü piyasasında yaratabileceği sorunlara da değindi.
Yeni teknolojilerin bazı mesleklerde çalışanların yerini alabileceğini belirten Jefferson, özellikle çalışanların yeni beceriler kazanma hızının teknolojik dönüşümün gerisinde kalması halinde işsizliğin artabileceği uyarısında bulundu.
Böyle bir durumda işsizliğin geçici ekonomik durgunluktan mı, yoksa çalışanların becerileriyle şirketlerin ihtiyaçları arasındaki kalıcı uyumsuzluktan mı kaynaklandığının önem kazanacağını söyledi.
Fed Başkan Yardımcısı, para politikasının ekonomik dalgalanmaları hafifletebileceğini ancak iş gücü piyasasındaki yapısal sorunları tek başına çözemeyeceğini vurguladı.
Jefferson'ın açıklamaları, Fed'in önümüzdeki dönemde yalnızca enflasyon ve istihdam verilerini değil, yapay zekâ yatırımlarının ekonomide oluşturduğu yeni dengeleri de yakından izleyeceğini ortaya koydu.





