Fransa, Almanya ve Hollanda'nın öncülük ettiği arayış, Avrupa savunma teknolojileri şirketleri için yeni bir pazarın kapısını aralıyor. Fransa'nın geliştirdiği Arcadia platformunun 2027'de sahada kullanıma sunulması hedeflenirken Almanya, Palantir'in yeteneklerinin yaklaşık yüzde 80'ini karşılayabilecek Avrupa çözümlerini değerlendiriyor. Ancak Avrupa'nın önündeki en büyük engel, ABD'li şirketin savaş alanında kendini kanıtlamış teknolojik üstünlüğü.
Avrupa'da savunma harcamalarının artmasıyla birlikte yeni bir rekabet alanı ortaya çıktı: Askerî yapay zekâ yazılımları. ABD merkezli Palantir Technologies'in istihbarat analizi, veri entegrasyonu ve askerî karar destek sistemlerindeki güçlü konumu, Avrupa ülkelerini kendi teknolojilerini geliştirmeye yöneltiyor.
Reuters'ın araştırmasına göre Fransa, Almanya ve Hollanda başta olmak üzere Avrupa ülkeleri, kritik askerî sistemlerde Amerikan teknolojilerine bağımlılığı azaltmak amacıyla alternatif yazılımlar üzerinde çalışıyor.
Bu arayış, Avrupa'daki savunma şirketleri ve teknoloji girişimleri için yeni iş fırsatları yaratırken ülkelerin veri güvenliği ve teknolojik bağımsızlık konusundaki endişelerini de gündeme taşıyor.
Avrupa'nın hedefinde Palantir'in askerî yazılımı var
Avrupa ülkelerinin alternatif aradığı sistemlerin başında Palantir'in Maven Smart System platformu geliyor.
Yapay zekâ destekli sistem, uydu görüntüleri, insansız hava araçları, istihbarat raporları ve farklı askerî kaynaklardan elde edilen büyük miktardaki veriyi bir araya getirerek analiz edilmesini sağlıyor.
Böylece askerî birimler tehditleri daha hızlı belirleyebiliyor, operasyonel durumu değerlendirebiliyor ve karar alma süreçlerini hızlandırabiliyor.
Palantir'in Maven sistemi, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı yürüttüğü savaşta kullanılıyor. ABD Savunma Bakanlığı da sistemi temel askerî yazılımlarından biri haline getirmiş durumda.
NATO'nun askerî karargâhı ise Maven'i 2025 yılında bünyesine kattı. Sistem, Haziran 2026'da ittifak genelinde rutin operasyonel kullanıma hazır ilan edildi.
Bu yaygın kullanım, Palantir'e önemli bir avantaj sağlıyor. Avrupa ülkeleri ise kritik askerî verilerin işlenmesinde ve teknolojik altyapının yönetiminde daha fazla söz sahibi olmak istiyor.
Fransa kendi sistemini geliştiriyor: Arcadia
Avrupa'nın askerî yapay zekâ alanındaki en somut projelerinden biri Fransa'da yürütülüyor.
Fransız savunma makamları, Arcadia adı verilen yerli yapay zekâ destekli askerî veri platformunu geliştirmeye çalışıyor.
Farklı tedarikçilerin teknolojilerini bir araya getirecek sistemin, ordunun çeşitli birimlerinden gelen bilgileri ortak bir altyapıda toplaması ve operasyonel karar süreçlerini desteklemesi hedefleniyor.
Fransa Savunma Tedarik Ajansı Başkan Yardımcısı Alexandre Lahousse'un Reuters'a verdiği bilgiye göre projeyle ilgili bazı sözleşmelerin 2026 sonuna kadar verilmesi, sistemin sahada kullanılabilecek bir sürümünün ise 2027 ortasına kadar hazırlanması planlanıyor.
Fransa'nın hedefi yalnızca kendi ordusunun ihtiyaçlarını karşılamak değil. Arcadia'nın başarılı olması durumunda sistemin diğer Avrupa ülkeleri için de alternatif oluşturması bekleniyor.
Le Monde'un daha önce yayımladığı araştırmaya göre Arcadia, Fransa'nın mevcut askerî bilgi sistemleri arasındaki kopukluğu gidermeyi ve ulusal veriler üzerindeki kontrolünü güçlendirmeyi amaçlıyor.
Almanya yüzde 80 kapasiteye razı olabilir
Almanya da askerî veri analizi ve yapay zekâ alanında Avrupa merkezli çözümleri değerlendiriyor.
Reuters'a konuşan konuya yakın bir kaynağa göre Berlin yönetimi, 2027'den itibaren kullanmayı hedeflediği askerî veri entegrasyon platformu için aday sayısını birkaç seçeneğe indirdi. Değerlendirilen kısa listede Palantir bulunmuyor.
Kaynağa göre Avrupa merkezli sistemlerin Palantir'in bütün yeteneklerini karşılaması beklenmiyor. Ancak yaklaşık bir yıl içinde ihtiyaç duyulan kapasitenin yüzde 80'ini sağlayabilecek çözümler yeterli görülebilir.
Almanya açısından belirleyici unsurlardan biri, askerî verilerin ulusal kontrol altında tutulması.
Nitekim Alman hükümeti, ekim ayında Federal Meclis'e verdiği resmî yanıtta, savunma alanındaki yazılım araştırmalarında önceliğin Alman ve Avrupalı tedarikçilere verildiğini doğruladı.
Hükümet, bu yaklaşımın gerekçesini teknolojik bağımsızlık, veri egemenliği ve ulusal veri varlıklarının kontrolü olarak açıkladı.
Hollanda iki yıl içinde alternatif istiyor
Avrupa'daki dönüşüm arayışına Hollanda da katılıyor.
Hollanda ordusu hâlihazırda bazı Palantir yazılımlarını kullanıyor. Ancak hükümet, iki yıl içerisinde Avrupa menşeli bir alternatifin devreye alınmasını hedefliyor.
Hollanda Savunma Tedarikinden Sorumlu Bakanı Derk Boswijk, Reuters'a yaptığı açıklamada, Avrupa'nın yapay zekâ ve karar destek teknolojileri konusunda önemli bir bilgi birikimine sahip olduğunu, ancak bu yeteneklerin çok sayıda şirkete dağılmış durumda bulunduğunu belirtti.
Hollanda'nın tek bir şirket yerine farklı yerli ve Avrupalı sağlayıcıların teknolojilerini birleştiren bir çözümü tercih etmesi olası görülüyor.
Bu yaklaşım, Avrupa'da büyük bir teknoloji şirketinin tek başına hâkim olduğu model yerine çok sayıda tedarikçinin birlikte çalıştığı bir savunma yazılımı ekosisteminin gelişebileceğine işaret ediyor.
Helsing, Thales, Safran: Avrupa şirketleri yarışa giriyor
Avrupa ülkelerinin yeni yazılım arayışı, savunma teknolojileri alanında faaliyet gösteren şirketlerin önüne önemli fırsatlar çıkarıyor.
Almanya merkezli savunma teknolojileri şirketi Helsing, geçtiğimiz hafta Clarity adını verdiği yeni askerî istihbarat yazılımını tanıttı.
Sistem, farklı kaynaklardan gelen verileri yapay zekâyla analiz ederek askerî karar alma süreçlerini desteklemeyi amaçlıyor.
Helsing, Clarity'nin ilk sürümünü birkaç ay içinde Alman ordusunun Litvanya'da konuşlu tugayına sağlayabilecek durumda olduğunu belirtiyor. Ancak bunun kesinleşmiş bir tedarik anlaşması olduğu açıklanmış değil.
Pazardaki diğer önemli şirketlerden biri Danimarka merkezli Systematic. Şirketin geliştirdiği SitaWare adlı komuta ve kontrol yazılımı, Alman ordusu ve NATO'nun bazı birimleri tarafından kullanılıyor.
Fransa'da ise Thales ve Safran gibi köklü savunma şirketleri ile Comand AI gibi teknoloji girişimleri yeni dönemin potansiyel oyuncuları arasında gösteriliyor.
Böylece savunma sanayisindeki rekabet, savaş uçakları, füzeler ve zırhlı araçların ötesine geçerek veri analizi, yapay zekâ modelleri ve askerî yazılım altyapılarına doğru genişliyor.
Teknolojik bağımsızlığın bir bedeli var
Avrupa ülkelerinin önündeki temel sorun, kendi sistemlerini geliştirirken mevcut operasyonel yeteneklerinden ödün vermemek.
Palantir'in en büyük avantajı, yazılımının gerçek askerî operasyonlarda kullanılmış olması ve farklı veri kaynaklarını aynı platformda birleştirebilmesi.
Avrupalı şirketler ise henüz aynı ölçekte ve operasyonel deneyime sahip tek bir alternatif sunabilmiş değil.
Ayrıca NATO bünyesinde farklı ülkelerin kullandığı yazılımların birbiriyle uyumlu çalışması gerekiyor. Bir ülkenin geliştirdiği sistemin diğer müttefiklerin teknolojileriyle veri paylaşamaması, operasyonlarda yeni sorunlar yaratabilir.
Alman Kara Kuvvetleri Komutanı Korgeneral Christian Freuding de Berlin'deki bir konferansta veri güvenliği, yapay zekâ sistemlerinin eğitimi ve müttefikler arasında birlikte çalışabilirliğin kritik önem taşıdığını vurguladı.
Bilgi
Palantir Avrupa pazarından vazgeçmiyor
Avrupa'daki alternatif arayışına rağmen Palantir, bölgedeki varlığını sürdürmekte kararlı. Şirketin uluslararası faaliyetlerinden sorumlu yöneticisi Louis Mosley, Reuters'a yaptığı açıklamada NATO tarafından kullanılan askerî yapay zekâ sisteminde uzaktan devre dışı bırakmaya yarayan bir mekanizma bulunmadığını belirtti.
Mosley, Palantir'in Avrupa'daki ürünlerine talebin devam ettiğini ve özellikle Almanya'yı sistemin mevcut operasyonel yetenekleri konusunda ikna etmeyi umduklarını söyledi. İngiltere Savunma Bakanlığı'nın 2025 yılında şirketle üç yıllık bir kurumsal anlaşma imzalamış olması da Palantir'in Avrupa'daki güçlü konumunu gösteriyor.
Savunma sanayisinde rekabetin yeni cephesi yazılım
Avrupa'nın Palantir'e alternatif arayışı, savunma sektöründe rekabetin yön değiştirdiğini ortaya koyuyor.
Geleneksel savunma sanayisinde üretim kapasitesi, mühimmat, hava platformları ve kara sistemleri öne çıkarken yeni dönemde verilerin işlenmesi, yapay zekâ destekli analiz ve komuta sistemleri de stratejik önem kazanıyor.
Fransa'nın 2027 hedefi, Almanya'nın Avrupalı tedarikçilere öncelik vermesi ve Hollanda'nın iki yıllık dönüşüm planı, bu alanda yeni savunma yazılımı ihalelerinin gündeme gelebileceğine işaret ediyor.
Ancak söz konusu planların tamamı henüz sonuçlanmış tedarik anlaşmalarına dönüşmüş değil.
Avrupa'nın önündeki asıl sınav, ABD'li teknoloji şirketlerine bağımlılığı azaltırken askerî operasyonlarda ihtiyaç duyduğu hız, güvenilirlik ve teknolojik kapasiteyi koruyabilmek olacak.






