Beyaz Saray, ABD ile Çin arasında kurulan hükümetler arası ABD-Çin Ticaret Kurulu'nun "30'a 30" (30-for-30) çerçevesine ilişkin belgeleri 27 Eylül 2026'da yayımladı. Açıklamaya göre iki ülke, ABD menşeli ürünlerin Çin'e ithalatı ve Çin menşeli ürünlerin ABD'ye ithalatı için hazırlanan iki listeyi, "bu mallara karşılıklı biçimde indirimli gümrük vergisi uygulanması amacıyla" değerlendirecek.
Yayımlanan görev tanımı belgesinde, tarafların daha önce Ticaret Kurulu'nun ilk gündeminin her iki tarafta da toplam yaklaşık 30 milyar dolar değerinde ithal mal listesi üzerine diyalog olmasında anlaştığı belirtildi. Belgede listelerin "karşılaştırılabilir değerde" olduğu ve ürünlere atfedilen değerlerin 2024 takvim yılı ikili ticaret değerleri esas alınarak belirlendiği kaydedildi.
Belgeye göre listeler, tarafların baş müzakerecileri (Principals) tarafından onaylandı; listelerin hazırlanmasını yardımcılar (Deputies) yürüttü. Tarife indirimlerinin nasıl ve ne zaman uygulanacağı ise her iki tarafın kendi iç hukuk süreçlerine göre belirlenecek. Belgede yürürlük tarihi ya da indirim oranı yer almıyor.
Görev tanımında, yardımcıların kapsamdaki ürünlerde ikili ticareti izleyeceği ve gerektiğinde düzeltme önerileri sunabileceği; tarafların düzeltmeleri yılda bir defadan daha sık yapmayı öngörmediği belirtildi. Belge ayrıca çerçevenin ileride yeni ürünlerle genişletilmesinin görüşülebileceğini kaydediyor.
Türkiye’yi nasıl etkiliyor?
Yayımlanan belgeler iki taraflı bir düzenleme niteliğinde; metinlerde üçüncü ülkelere ilişkin bir hüküm ya da Türkiye'ye dair bir atıf bulunmuyor. Dolayısıyla düzenleme, Türkiye açısından doğrudan bir yükümlülük veya tarife değişikliği doğurmuyor.
Vatandaşa nasıl yansıyor?
Belgelerde indirimlerin yürürlük tarihi, oranı veya kapsamının hangi aşamada devreye gireceği yer almıyor; tarife değişiklikleri her iki ülkenin kendi mevzuatına göre ayrıca yapılacak. Bu nedenle bu aşamada tüketici fiyatlarına yansıyacak bir etki belgelerden çıkarılamıyor.
Yatırımcı açısından ne ifade ediyor?
Açıklanan metin, uygulanmış bir tarife indirimi değil, indirim için değerlendirmeye alınan ürün listeleridir. Belgede indirimlerin "her iki tarafın iç hukuk süreçlerine uygun olarak belirleneceği ve uygulanacağı" ifadesi yer alıyor; takvim verilmiyor.
Çerçevenin büyüklüğü 2024 ikili ticaret verilerine göre her iki tarafta yaklaşık 30 milyar dolar olarak tanımlandı. Belgeye göre kapsamda yapılacak düzeltmelerin yılda birden sık olması öngörülmüyor, bu da düzenlemenin kısa vadede sık değişmeyecek bir çerçeve olarak kurgulandığını gösteriyor.
İş dünyasına etkisi ne?
Çin tarafının yayımladığı ithalat listesi, "Çin Halk Cumhuriyeti İthalat ve İhracat Tarifesi (2026)" tarife pozisyonlarına dayanıyor ve 1.619 tarife satırı içeriyor. Liste, canlı hayvanlar, et ve sakatat, balık ve su ürünlerinden başlayarak; valfler, sinyal jeneratörleri, EKG cihazları, ultrason ve manyetik rezonans görüntüleme sistemleri, solunum cihazları, ortopedik protezler ve X-ışını ekipmanı gibi tıbbi cihaz ve makine kalemlerine kadar uzanıyor.
Liste notunda, ürünlerin sadeleştirilmiş adlarının yalnızca bilgi amaçlı olduğu, kapsamın ilgili tarife pozisyonunun 2026 tarifesindeki tanımına göre belirleneceği belirtiliyor. Kapsamı değerlendiren ihracatçı ve ithalatçı firmaların ürün adı yerine gümrük tarife istatistik pozisyonu üzerinden eşleştirme yapması gerekiyor.
