Türkiye'de yatırım fonlarına yönelik manipülasyon soruşturmasının ardından portföy yönetimi sektöründe sert bir daralma yaşandı. Bloomberg'in Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği verilerine dayandırdığı habere göre, ağustos-ekim döneminde yönetilen varlıkların toplam büyüklüğü yüzde 17 azalarak 15,85 trilyon liradan 13,14 trilyon liraya geriledi. Yaklaşık 54 milyar dolarlık küçülmenin yaşandığı dönemde dört büyük özel bankanın portföy yönetim şirketlerinin pazar payı yüzde 40,5'ten yüzde 47,4'e yükseldi.
Türkiye'de eylül ayında başlayan yatırım fonu krizi, portföy yönetimi sektörünün büyüklüğünü ve şirketler arasındaki dengeleri önemli ölçüde değiştirdi.
Bloomberg'in 17 Kasım tarihli haberine göre, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği'nin (TSPB) verileri, sektörün yönettiği toplam varlıkların iki ayda 2,71 trilyon lira azaldığını ortaya koydu.
Ağustos sonunda 15,85 trilyon lira olan yönetilen varlık büyüklüğü, ekim sonunda 13,14 trilyon liraya düştü. Böylece sektör iki ayda yaklaşık yüzde 17 küçüldü.
Dolar bazında hesaplanan daralma ise yaklaşık 54 milyar dolara ulaştı.
En büyük darbe eylül ayında geldi
Portföy yönetimi sektöründeki küçülmenin önemli bölümü, yatırım fonlarına yönelik manipülasyon soruşturmasının derinleştiği eylül ayında gerçekleşti.
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), işlem hacmi düşük hisselerde fiyat manipülasyonu yapıldığı iddiaları üzerine başlatılan soruşturmalar kapsamında yedi portföy yönetim şirketinin yönettiği 131 fonun tasfiyesine karar vermişti.
Bazı fonların yatırımcıların para çekme taleplerini karşılamakta zorlanması, piyasadaki satış baskısını artırmış ve Borsa İstanbul'da sert değer kayıplarına yol açmıştı.
Bloomberg'in aktardığı TSPB verilerine göre tasfiye kapsamındaki yedi portföy yönetim şirketinin toplam varlıkları yalnızca eylül ayında yüzde 85 azalarak 281,7 milyar liraya geriledi.
Bu gelişme, krizin sektördeki bazı şirketler üzerinde çok daha ağır bir etki yarattığını gösterdi.
Dört büyük özel bankanın payı yüzde 47,4'e çıktı
Fon krizinin ardından sektördeki pazar payları da yeniden şekillendi.
İş Bankası, Akbank, Garanti BBVA ve Yapı Kredi'nin portföy yönetim şirketleri, diğer kuruluşlara kıyasla daha sınırlı bir küçülme yaşadı.
Dört bankanın portföy yönetim birimlerinin toplam sektör varlıkları içindeki payı, ağustos ayındaki yüzde 40,5 seviyesinden ekim sonunda yüzde 47,4'e yükseldi.
Böylece dört büyük grubun pazar payı iki ayda 6,9 yüzde puan arttı.
Bu artış, söz konusu şirketlerin yönettiği varlıkların iki aylık dönemde büyüdüğü anlamına gelmiyor. Sektörün geri kalanındaki daralmanın daha sert olması, büyük banka gruplarının toplam içindeki ağırlığını artırdı.
Büyük bankalarda kayıp yüzde 2,9'da kaldı
Bloomberg'in haberine göre dört büyük bankanın portföy yönetim şirketlerinin toplam varlıkları, ağustos-ekim döneminde 188 milyar lira azaldı.
Bu tutar, söz konusu şirketlerin toplam varlıklarında yüzde 2,9'luk düşüşe karşılık geldi.
Sektör genelinde küçülme ekim ayında da sürerken dört büyük bankanın portföy yönetim şirketlerinde ters yönde bir hareket yaşandı.
Bu şirketlerin toplam yönetilen varlıkları ekim ayında yaklaşık 181 milyar lira arttı.
Böylece büyük banka grupları, sektör genelindeki daralmaya rağmen ekim ayında kısmi toparlanma kaydetti.
Fon krizinde 131 fonun tasfiyesine karar verilmişti
Türkiye'deki fon krizi, bazı yatırım fonlarının işlem hacmi düşük hisselerde yoğun pozisyonlar taşıması ve bu hisselerdeki sert fiyat hareketlerinin ardından büyüdü.
Fonların yüksek getiri performansı yeni yatırımcıları çekerken, bazı portföylerdeki yoğunlaşma piyasa koşullarının değişmesiyle önemli bir risk haline geldi.
Eylül ayında yatırımcıların fonlardan çıkış taleplerinin artması üzerine bazı portföy yönetim şirketleri ödeme güçlüğü yaşadıklarını açıkladı.
SPK'nın yedi şirketin yönettiği 131 fon için tasfiye kararı almasının ardından süreç, hem sermaye piyasalarında hem de adli soruşturmalarda geniş yankı buldu.
Reuters'ın daha önce yayımladığı araştırmaya göre söz konusu fonlar yaklaşık yarım milyon yatırımcıyı ilgilendiriyordu.
Tasfiye süreci, yatırımcıların alacaklarının karşılanması ve fon portföylerinde bulunan varlıkların nakde dönüştürülmesi açısından yakından izleniyor.
54 milyar doların tamamı yatırımcı zararı değil
Sektörde iki ayda yaşanan 54 milyar dolarlık küçülme, yatırımcıların aynı tutarda para kaybettiği veya fonlardan bu büyüklükte nakit çekildiği anlamına gelmiyor.
Yönetilen varlık büyüklüğü, fonlara yeni para girişleri ve çıkışlarının yanı sıra portföylerde bulunan hisse senetleri ve diğer finansal araçların piyasa değerlerindeki değişimlerden de etkileniyor.
Ayrıca tasfiye sürecindeki fonların varlıklarının nakde çevrilmesi ve yatırımcılara ödeme yapılması da sektörün toplam büyüklüğüne yansıyor.
Bu nedenle açıklanan 54 milyar dolarlık azalış, portföy yönetimi sektöründeki toplam varlık erimesini gösterirken yatırımcıların kesinleşmiş net zararına ilişkin tek başına bir hesaplama sunmuyor.
Sektörde ağırlık büyük banka gruplarına kayıyor
Son veriler, yatırım fonu krizinin yalnızca toplam varlık büyüklüğünü azaltmakla kalmadığını, portföy yönetimi sektöründeki rekabet dengelerini de değiştirdiğini ortaya koyuyor.
Özellikle banka dışı portföy yönetim şirketlerinin daha sert küçüldüğü dönemde, büyük özel bankalara bağlı kuruluşların sektör içindeki ağırlığı arttı.
Ağustos ayında sektörün yüzde 40,5'ini kontrol eden dört büyük banka grubunun ekim sonunda yüzde 47,4'lük paya ulaşması, iki ayda yaşanan değişimin en dikkat çekici sonuçlarından biri oldu.
Önümüzdeki dönemde sektörün büyüklüğünün nasıl şekilleneceği, tasfiye sürecinin ilerleyişine, yatırımcı güveninin yeniden tesis edilmesine ve sermaye piyasalarındaki fiyat hareketlerine bağlı olacak




