Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 15 Eylül'de açıkladığı verilere göre merkezi yönetim bütçesi ağustosta 12 milyar 852 milyon lira fazla verdi. Ay boyunca 1 trilyon 642,1 milyar lira harcanırken 1 trilyon 654,9 milyar lira gelir elde edildi. Faiz ödemeleri hariç tutulduğunda fazla 209,9 milyar lira oldu. Geçen yılın ağustos ayında bütçe 96,7 milyar lira fazla, 276,4 milyar lira faiz dışı fazla vermişti.
Farkın kaynağı gider artışının hızı. Ağustosta toplam giderler yıllık yüzde 37,8, gelirler ise yüzde 28,5 arttı. Faiz hariç giderler yüzde 42,8 yükselirken personel giderleri yüzde 42 artışla 430,3 milyar liraya, cari transferler yüzde 39 artışla 624,7 milyar liraya çıktı. Faiz giderleri yüzde 9,7 artışla 197,1 milyar lira oldu.
Vergi gelirleri ağustosta yüzde 28,1 artışla 1 trilyon 473,3 milyar liraya ulaştı. Gelir vergisi tahsilatı yüzde 42,8, kurumlar vergisi yüzde 37,7 arttı. Özel tüketim vergisi (ÖTV) ise yüzde 12,6 azalarak 165,5 milyar liraya indi.
Yılın ilk sekiz ayında giderler yüzde 36,8 artışla 12 trilyon 162,7 milyar lira, gelirler yüzde 36 artışla 10 trilyon 854,7 milyar lira oldu. Açık, geçen yılın aynı dönemindeki 907,6 milyar liradan 1 trilyon 308,1 milyar liraya yükseldi. Bu tutar, 2026 bütçesinde yıl geneli için öngörülen 2 trilyon 712,7 milyar liralık açığın yüzde 48,2'sine karşılık geliyor.
Vatandaşa nasıl yansıyor?
ÖTV tahsilatı ocak-ağustos döneminde yalnızca yüzde 4,7 arttı. Bu oran, diğer vergi kalemlerinin çok gerisinde. Bakan Mehmet Şimşek 16 Eylül'de, akaryakıtta uygulanan eşel mobil sistemi nedeniyle bu yıl gelirden ciddi ölçüde feragat edildiğini söylemişti. Gelir vergisi tahsilatı ise sekiz ayda yüzde 51,8 arttı. Bu artış, toplam vergi gelirlerindeki yüzde 35,7'lik artışın belirgin biçimde üzerinde.
Yatırımcı açısından ne ifade ediyor?
Faiz giderleri ilk sekiz ayda yüzde 39,4 artışla 1 trilyon 988,1 milyar liraya ulaştı ve toplam harcamaların yüzde 16,3'ünü oluşturdu. Yıllık açık öngörüsünün yarısına yaklaşılmış olması, yılın geri kalanında Hazine'nin borçlanma programını izlemeyi önemli kılıyor.
İş dünyasına etkisi ne?
Kurumlar vergisi tahsilatı sekiz ayda yüzde 46,9 artışla 1 trilyon 239,4 milyar liraya ulaştı. Bu tutar, yıl için bütçelenen tutarın şimdiden yüzde 76,8'i. Şirket kârlarından alınan verginin bütçe gelirlerindeki ağırlığı artıyor.
