Küresel elmas sektöründe sahiplik yapısını değiştirebilecek önemli bir satın alma süreci yaşanıyor. Afrika'nın önde gelen elmas üreticilerinden Angola, dünyanın en büyük elmas madenciliği ve ticareti şirketlerinden De Beers'e ortak olmak için yaklaşık 180 milyon dolarlık yatırım yapacağını açıkladı. İngiliz madencilik devi Anglo American'ın şirketten çıkış süreci kapsamında planlanan ortaklık, Botswana ve Namibya'nın da katılımıyla Afrika ülkelerinin küresel elmas ticaretindeki etkisini artırabilir.

Angola'nın devlet elmas şirketi Endiama'nın Yönetim Kurulu Başkanı José Manuel Augusto Ganga Júnior, ülkesinin De Beers'in yüzde 10 hissesini satın alma kararı aldığını duyurdu.

Ganga Júnior, Angola'nın başkenti Luanda'da ülkenin ilk altın rafinerisinin açılışı sırasında yaptığı açıklamada, yüzde 10'luk pay için yaklaşık 180 milyon dolar ödeneceğini belirtti.

Satın alma planı, De Beers'in mevcut çoğunluk hissedarı Anglo American'ın şirketten çıkmaya hazırlandığı bir dönemde gündeme geldi.

Elmas devinin sahiplik yapısı değişiyor

İngiliz madencilik şirketi Anglo American, yüzde 85 hissesine sahip olduğu De Beers'i 2024 yılında satışa çıkarmıştı.

Kararın arkasında küresel elmas fiyatlarındaki gerileme, laboratuvar ortamında üretilen sentetik elmasların artan rekabeti ve şirketin faaliyetlerini yeniden yapılandırma stratejisi bulunuyor.

Angola'nın yatırım planı, Global Diamond Consortium (GDC) öncülüğünde oluşturulan ve Anglo American'ın hisselerini devralmayı hedefleyen daha geniş bir ortaklık girişiminin parçası.

Söz konusu girişimde Angola'nın yanı sıra Botswana, Namibya ve Umman da yer alıyor.

De Beers'in halihazırda yüzde 15 hissesine sahip olan Botswana ise payını yüzde 30'a çıkarmayı planlıyor. Bu gerçekleşirse Botswana şirketin en büyük tekil hissedarı konumuna gelecek.

Ancak satın alma sürecinin tamamlanabilmesi için taraflar arasında bağlayıcı anlaşmaların imzalanması ve gerekli düzenleyici onayların alınması gerekiyor.

Afrika ülkeleri elmas ticaretinde daha fazla söz sahibi olmak istiyor

Angola'nın hamlesi yalnızca finansal bir yatırım olarak değerlendirilmiyor. Dünyanın önemli doğal elmas rezervlerine sahip Afrika ülkeleri, madenlerinden çıkarılan değerli taşların işlenmesi, pazarlanması ve satışında daha fazla ekonomik pay elde etmeyi hedefliyor.

Angola hükümeti, De Beers'e ortak olmanın ülkenin elmas sektöründeki stratejik kararlara katılımını güçlendireceğini belirtiyor.

Hükümetin hedefleri arasında ülkede elmas kesim ve parlatma faaliyetlerini geliştirmek, Angola Elmas Borsası'nın etkinliğini artırmak ve yerel şirketlerin uluslararası değer zincirindeki konumunu güçlendirmek bulunuyor.

Böylece Angola, yalnızca ham elmas ihraç eden bir ülke olmaktan çıkarak işleme, ticaret ve pazarlama aşamalarından da daha fazla gelir elde etmeyi amaçlıyor.

Angola dünyanın üçüncü büyük elmas üreticisi

Rusya ve Botswana'nın ardından dünyanın üçüncü büyük elmas üreticisi konumunda bulunan Angola, 2025 yılında 15,2 milyon karat elmas üretti.

Bu üretimin toplam değeri yaklaşık 1,8 milyar dolar olarak hesaplandı.

De Beers'in Angola'da yeni elmas yatakları arama faaliyetleri yürütmesi de planlanan ortaklığın önemini artırıyor.

Endiama yönetimi, küresel elmas fiyatlarındaki düşüşe rağmen De Beers'e ortak olmanın uzun vadeli stratejik avantajlar sağlayacağını düşünüyor.

Sentetik elmas rekabeti sektörü zorluyor

Satın alma girişimi, doğal elmas sektörünün önemli bir dönüşümden geçtiği döneme denk geliyor.

Laboratuvar ortamında üretilen elmasların yaygınlaşması, doğal elmas üreticileri üzerinde fiyat baskısı oluşturuyor. Özellikle mücevher sektöründe tüketicilere daha düşük fiyatlarla sunulan sentetik ürünler, geleneksel üreticilerin kârlılığını etkiliyor.

Bu gelişmeler, De Beers gibi köklü şirketlerin değerlemelerini ve yatırım stratejilerini yeniden şekillendiriyor.

Angola'nın açıkladığı 180 milyon dolarlık bedel, yüzde 10'luk pay üzerinden basit bir hesaplamayla De Beers için yaklaşık 1,8 milyar dolarlık öz sermaye değerine karşılık geliyor. Ancak bu hesaplama, şirketin kesin satış değerinin belirlendiği anlamına gelmiyor.

Angola'dan altın sektörüne de yatırım

Angola, elmas sektöründeki ortaklık girişiminin yanı sıra değerli madenlerin ülke içinde işlenmesine yönelik yatırımlarını da artırıyor.

Endiama, başkent Luanda'da ülkenin ilk altın rafinerisini devreye aldı. Günlük 25 kilogram altın işleme kapasitesine sahip tesis, ham madde ihracatı yerine yerel işleme kapasitesinin geliştirilmesini hedefliyor.

De Beers ortaklığı ve yeni rafineri yatırımı, Angola'nın doğal kaynaklarını yalnızca çıkaran değil, işleyerek ve pazarlayarak daha fazla ekonomik değer yaratan bir ülkeye dönüşme stratejisinin parçaları olarak öne çıkıyor.