Antalya'da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31'de, yapay zekânın hızla artan elektrik tüketimi uluslararası finans kuruluşlarının öncelikli gündemlerinden biri oldu. Barclays, JPMorgan ve Standard Chartered gibi küresel bankalar, veri merkezlerinin büyüyen enerji ihtiyacını karşılayacak elektrik şebekeleri, yenilenebilir enerji ve depolama yatırımlarının finansmanına odaklanıyor. Türkiye ise 2035 yılına kadar elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payının yüzde 35'e çıkarılmasını hedefleyen girişimine destek arıyor.

Yapay zekâ teknolojilerinin hızla yaygınlaşması, küresel enerji sektöründe yeni bir yatırım döneminin kapısını aralıyor. Veri merkezlerinin giderek büyüyen elektrik ihtiyacı, teknoloji şirketlerinin yanı sıra bankaların, enerji üreticilerinin ve altyapı yatırımcılarının da stratejilerini değiştiriyor.

Bu dönüşümün en önemli tartışma merkezlerinden biri ise Türkiye oldu.

Antalya'da 9-20 Kasım tarihleri arasında düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31'de, yapay zekânın enerji sistemleri üzerindeki etkileri ve ihtiyaç duyulan yatırımların nasıl finanse edileceği ele alınıyor.

Bloomberg'in haberine göre dünyanın önde gelen bankalarının yöneticileri, zirveyi yapay zekâ yatırımlarının enerji altyapısına etkisini değerlendirmek ve yeni finansman fırsatlarını görüşmek için kullanmayı planlıyor.

BARCLAYS: YAPAY ZEKÂ HER GÖRÜŞMENİN İÇİNDE OLACAK

Barclays Sürdürülebilirlik ve Dönüşüm Finansmanı Başkanı Daniel Hanna, yapay zekânın COP31 kapsamındaki görüşmelerin tamamında önemli bir yer tutacağını belirtti.

Hanna'ya göre yapay zekâ, temiz enerji yatırımlarını hızlandırabilecek ve bazı iklim teknolojilerinin daha geniş ölçekte kullanılmasını sağlayabilecek uzun vadeli ticari talep oluşturabilir.

Yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşması, veri merkezlerinin işlem kapasitesini artırmasını gerektiriyor. Bu da yalnızca yeni elektrik üretim tesislerine değil, elektriğin taşınması, dağıtılması ve depolanmasına yönelik altyapıya olan ihtiyacı büyütüyor.

Ancak yapay zekânın iklim değişikliği üzerindeki etkisi konusunda finans çevrelerinde ortak bir görüş bulunmuyor.

Hanna, yapay zekânın daha temiz ve dayanıklı bir enerji sisteminin kurulmasına katkıda bulunabileceğine inandığını, ancak bunun kendiliğinden gerçekleşmeyeceğini de kabul ediyor.

TRİLYONLARCA DOLARLIK YATIRIM İHTİYACI

Standard Chartered Sürdürülebilirlikten Sorumlu Üst Yöneticisi Marisa Drew ise yapay zekâ altyapısının trilyonlarca dolarlık yatırım gerektireceğine dikkat çekti.

Drew'e göre veri merkezlerinin enerji ve çevre üzerindeki etkilerine ilişkin düzenlemelerin sıkılaştırılması, finansman sağlayan kuruluşların yatırım kararlarını daha sağlıklı vermesine yardımcı olabilir.

ABD'de geçen hafta teknoloji hisselerinde yaşanan sert satışların arkasında da yapay zekâ yatırımlarına yönelik yeni düzenleme beklentileri bulunuyordu.

Özellikle veri merkezlerinin elektrik tüketimi, su kullanımı ve çevresel etkileri, ABD'de giderek daha fazla tartışılıyor.

Standard Chartered yöneticisi, şeffaflığı artıran düzenlemelerin çevresel ve sosyal sorumluluklarını yerine getiren şirketlerin finansmana erişimini destekleyebileceğini düşünüyor.

Bu yaklaşım, yapay zekâ yatırımlarının yalnızca büyüklüğünün değil, hangi enerji kaynaklarıyla desteklendiğinin de finans kuruluşları açısından önem kazandığını gösteriyor.

TÜRKİYE'DEN 2035 İÇİN YÜZDE 35 HEDEFİ

COP31'e ev sahipliği yapan Türkiye, zirvenin öncelikli başlıklarından birini küresel ekonomide elektrifikasyonun hızlandırılması olarak belirledi.

Türkiye'nin önerdiği hedef, elektriğin dünya genelindeki nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35'e çıkarılmasını öngörüyor.

Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) eylül ayındaki tahminine göre söz konusu pay yaklaşık yüzde 23 seviyesinde bulunuyor.

Bu hedef, ulaşımda elektrikli araçların yaygınlaşmasından sanayide elektrik kullanımının artırılmasına, binaların ısıtılmasından yeni teknolojilerin enerji ihtiyacının karşılanmasına kadar geniş bir dönüşümü kapsıyor.

Türkiye, zirve kapsamında ülkelerin bu hedefi destekleyen ortak bir taahhütte bulunmasını amaçlıyor.

Ancak Reuters'ın haberine göre iklim kuruluşları, elektrifikasyon hedefinin ilave elektrik üretiminin düşük karbonlu kaynaklardan sağlanmasını zorunlu tutmamasını eleştiriyor.

Bu nedenle hedefin iklim açısından ne kadar etkili olacağı, artan elektrik talebinin hangi kaynaklarla karşılanacağına bağlı olacak.

JPMORGAN: ELEKTRİK ŞEBEKESİ OLMADAN DÖNÜŞÜM OLMAZ

ABD'nin en büyük bankası JPMorgan Chase de COP31'e yatırım bankacılığı ve sürdürülebilirlik alanlarında çalışan yöneticilerinden oluşan bir ekiple katılıyor.

JPMorgan'ın Enerji ve Çevre Merkezi Uluslararası Sürdürülebilirlik Başkanı Luke Nelson, elektrifikasyon hedefinin bankanın yatırım öncelikleriyle örtüştüğünü belirtti.

Nelson, işleyen bir elektrik şebekesi olmadan elektrifikasyonun mümkün olmayacağına dikkat çekti.

JPMorgan, geçen yıl açıkladığı 1,5 trilyon dolarlık güvenlik ve dayanıklılık girişimi kapsamında enerji güvenliği ve altyapı yatırımlarını da öncelikli alanlar arasında değerlendiriyor.

Ancak söz konusu 1,5 trilyon dolarlık girişim yalnızca COP31'e veya yapay zekâya ayrılmış bir finansman paketi değil. Bankanın daha geniş kapsamlı stratejik yatırım ve finansman programını ifade ediyor.

Nelson'a göre Antalya'daki görüşmelerde enerji güvenliği, elektrik şebekeleri, nükleer enerji ve yenilenebilir kaynaklar önemli yer tutacak.

Orta Doğu'daki savaşın petrol ve doğal gaz fiyatlarında yarattığı dalgalanma da enerji güvenliği tartışmalarının önemini artırıyor.

VERİ MERKEZLERİNİN ELEKTRİK TALEBİ BÜYÜYOR

Yapay zekâ teknolojilerinin iklim üzerindeki etkisi, COP31'in en tartışmalı konularından biri olmaya aday.

Veri merkezleri büyük miktarda elektrik tüketirken, soğutma sistemleri nedeniyle su kullanımını da artırabiliyor.

Uluslararası Enerji Ajansının Bloomberg tarafından aktarılan projeksiyonuna göre, yapay zekâ odaklı olanlar dahil bütün veri merkezlerinin küresel elektrik talebindeki payının önümüzdeki yıllarda yaklaşık yüzde 3'e ulaşması bekleniyor.

Bu durum, yapay zekâ şirketlerinin büyüme hedefleriyle iklim politikaları arasında yeni bir denge kurulmasını gerektiriyor.

Türkiye de COP31 kapsamında yapay zekâ teknolojilerinin çevresel etkilerinin azaltılmasını amaçlayan gönüllü bir taahhüt girişimi hazırladı.

Antalya AI Pledge adı verilen girişim, yapay zekâ şirketlerinin enerji tüketiminde şeffaflığı artırmasını ve temiz enerji kullanımına yönelmesini teşvik etmeyi amaçlıyor.

Ancak girişimin gönüllülük esasına dayanması ve hangi ülkelerin katılacağının henüz kesinleşmemiş olması, uygulamadaki etkisine ilişkin soru işaretleri yaratıyor.

YATIRIM FIRSATI ELEKTRİK ÜRETİMİYLE SINIRLI DEĞİL

Finans kuruluşlarına göre yapay zekâ kaynaklı enerji talebi, elektrik üretim tesislerinin çok ötesinde yatırım fırsatları oluşturabilir.

First Sentier MUFG Sustainable Investment Institute Direktörü Sudip Hazra, elektrifikasyonun elektrik şebekeleri, enerji depolama sistemleri, trafo merkezleri, binalar, ulaşım ve sanayi altyapısı için de yatırım ihtiyacı doğuracağını belirtti.

Hazra'ya göre COP31'in elektrifikasyona odaklanması, bankaların yeni finansman anlaşmaları için zemin oluşturma ihtimalini güçlendiriyor.

Aegon Asset Management'ın İngiltere Sorumlu Yatırımlar Başkanı Miranda Beacham da zirvenin finans sektörünün hâlihazırda tanıdığı ve büyük ölçekli kaynak sağlayabildiği teknolojilere odaklanmasını olumlu değerlendirdi.

Federated Hermes'in EOS biriminden Will Farrell ise elektrifikasyonun yatırımcılar açısından geniş kapsamlı ve uzun vadeli bir fırsat alanı oluşturduğunu ifade etti.

Bununla birlikte bankaların Antalya'daki görüşmelerinden henüz kesinleşmiş yeni bir finansman anlaşması açıklanmış değil.

YAPAY ZEKÂ İKLİM KRİZİNİN PARÇASI MI, ÇÖZÜMÜ MÜ?

Antalya'daki tartışmaların temelinde yapay zekânın iklim üzerindeki iki yönlü etkisi bulunuyor.

Bir yandan veri merkezlerinin büyümesi elektrik tüketimini ve enerji altyapısına yönelik baskıyı artırıyor. Diğer yandan yapay zekâ, elektrik şebekelerinin daha verimli yönetilmesi, yenilenebilir enerji üretiminin tahmin edilmesi ve enerji tüketiminin optimize edilmesi gibi alanlarda kullanılabiliyor.

Ancak bu teknolojilerin sağlayabileceği verimlilik kazanımlarının, yapay zekâ altyapısının neden olduğu ilave enerji tüketimini ne ölçüde dengeleyeceği henüz net değil.

Üstelik Orta Doğu'daki savaşın enerji arzı üzerindeki etkileri, ülkeleri kısa vadede petrol, doğal gaz ve kömür kullanımını artırmaya yöneltebiliyor.

Bu tablo, temiz enerjiye geçiş hedefleriyle enerji güvenliği kaygıları arasında yeni gerilimler oluşturuyor.

COP31'deki görüşmelerin önemli bir bölümünün, bu iki hedefin nasıl birlikte yürütülebileceğine odaklanması bekleniyor.

GÖZLER ANTALYA'DAN ÇIKACAK FİNANSMAN KARARLARINDA

COP31, uluslararası bankalar açısından iklim taahhütlerinin somut yatırımlara dönüşüp dönüşmeyeceğini değerlendirmek için önemli bir fırsat sunuyor.

Elektrifikasyonun hızlandırılması, yenilenebilir enerji kapasitesinin artırılması ve elektrik şebekelerinin modernizasyonu, hem iklim hedeflerinin hem de yapay zekâ sektörünün büyüme planlarının ortak ihtiyaçları arasında bulunuyor.

Ancak bu dönüşümün gerçekleşmesi için ülkelerin yalnızca hedef açıklaması değil, yatırımcıların finansman sağlayabileceği projeler ve öngörülebilir düzenlemeler oluşturması gerekiyor.

Uluslararası Ticaret Odası Genel Sekreteri John Denton da Reuters'a yaptığı değerlendirmede, COP31'in şirketlere elektrifikasyon ve enerji dönüşümü konusunda net politika sinyalleri vermesi gerektiğini vurguladı.

Antalya'daki zirvede önümüzdeki iki hafta boyunca yapılacak görüşmeler, yapay zekânın enerji tüketimini artıran bir teknoloji olarak mı kalacağı, yoksa temiz enerji yatırımlarını hızlandıran yeni bir ekonomik güç hâline mi geleceği sorusuna yanıt arayacak.