Avrupa'da yedi ülkede süpermarketlerin soğutma sistemlerini hedef alan şüpheli siber saldırı, milyonlarca euro değerinde gıda ürününün çöpe atılmasına neden oldu. Bilgisayar korsanlarının uzaktan müdahale ederek bazı dondurucuların sıcaklığını 50 dereceye kadar yükselttiği belirtilirken, Belçika'daki bir marketin yalnızca ürün kaybının 100 bin euroya ulaştığı açıklandı. Geçen ay Fransa'da yüzlerce marketi etkileyen benzer saldırının ardından yaşanan yeni olay, internet bağlantılı soğutma sistemlerinin güvenliğini tartışmaya açtı.
Avrupa'da perakende sektörünü hedef alan siber saldırılara bir yenisi eklendi. Belçika, Lüksemburg, İsveç, İrlanda, Hollanda, Estonya ve Finlandiya'daki çok sayıda süpermarketin buzdolabı ve dondurucularında olağan dışı sıcaklık artışları yaşandı.
BBC'nin haberine göre 2 Kasım gecesi meydana gelen olayda, bilgisayar korsanlarının marketlerin uzaktan kontrol edilebilen soğutma sistemlerine müdahale ettiği değerlendiriliyor.
Bazı dondurucuların sıcaklığı 50 dereceye kadar yükselirken, soğuk zincirin bozulması nedeniyle büyük miktarda et, süt ürünü ve dondurulmuş gıda imha edilmek zorunda kaldı.
Yerel basında yer alan bilgilere göre ürün kayıplarının toplamı milyonlarca euroya ulaştı. Ancak saldırıdan etkilenen tüm işletmelerin zararları henüz kesinleşmedi.
Bir markette 100 bin euroluk ürün çöpe gitti
Saldırıdan en fazla etkilenen ülkeler arasında Belçika ve Lüksemburg bulunuyor.
Ahold Delhaize bünyesindeki yaklaşık 40 marketin soğutma sistemlerinde sorun yaşandığı bildirildi.
Belçika'nın Hoeilaart kentindeki bir Delhaize şubesinin yöneticisi, yalnızca bozulan gıda ürünlerinin değerinin 100 bin euroya ulaştığını açıkladı. Bu tutara mağazanın kapalı kalması nedeniyle oluşan satış kaybının dahil olmadığı belirtildi.
Belçika'da Carrefour zincirine ait 15 mağaza da olaydan etkilendi. Şirket, gerekli önlemlerin hızla alındığını ve mağazaların faaliyetlerine devam ettiğini bildirdi.
Colruyt Group tarafından işletilen Spar markalı beş mağazanın soğutma sistemlerinin de saldırıya uğradığı açıklandı.
Dondurucuların sıcaklığı eksi derecelerden 50 dereceye çıktı
İsveç'te ICA ve Coop zincirlerine ait marketlerde benzer sorunlar yaşandı.
Ülkenin güneyindeki Sjöbo kentinde bulunan bir ICA mağazası, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, gece saatlerinde buzdolabı ve dondurucularının siber saldırıya uğradığını ve sıcaklıklarının 50 dereceye ayarlandığını duyurdu.
Mağaza bir süreliğine kapatıldıktan sonra yeniden hizmet vermeye başladı.
ICA yönetimi, olayın şirketin merkezi ağı dışında faaliyet gösteren sınırlı sayıdaki mağazayı etkilediğini açıkladı.
İsveç'te 800 mağazası bulunan Coop ise yedi şubesinde sorun yaşandığını, ancak durumun kontrol altına alındığını bildirdi.
Saldırı nedeniyle bazı marketlerde çalışanlar, bozulmuş ürünleri raflardan indirerek çöpe atmak zorunda kaldı.
İrlanda ve Hollanda'da da soğutma sistemleri hedefte
Siber saldırının etkileri Avrupa'nın diğer ülkelerinde de görüldü.
İrlanda'da SuperValu zincirine ait 13 marketin soğutma sistemlerinde sorun yaşandı. Zincirin sahibi Musgrave Group, olayın belirli bir buzdolabı modelini etkilediğini açıkladı.
Hollanda'da ise Danimarkalı soğutma sistemleri üreticisi Danfoss'un verdiği bilgilere göre en az 17 işletmenin sistemleri saldırıya uğradı. Etkilenen yerler arasında kasaplar ve küçük mahalle marketleri de bulunuyor.
Finlandiya'da Kesko grubuna bağlı bazı K-market şubelerinde soğutma arızaları tespit edilirken, Estonya'da Selver zincirine ait bir marketin de saldırıdan etkilendiği bildirildi.
Belçika ve İsveç'in ulusal siber güvenlik kurumları olayları izlemeye alırken, İngiltere Ulusal Siber Güvenlik Merkezi de uluslararası ortaklarıyla birlikte gelişmeleri takip ettiğini açıkladı. İngiltere'de benzer bir olay bildirilmedi.
Hackerlar soğutma sistemlerini nasıl etkisiz hale getirdi?
Saldırının teknik boyutuna ilişkin açıklama, Belçika merkezli soğutma sistemleri şirketi Sabcobel'den geldi.
Şirketin CEO'su Stephan Moelans, saldırganların soğutma cihazlarının evaporatörlerini buz çözme moduna geçirerek sıcaklıkların yükselmesine neden olduğunu söyledi.
Normal koşullarda dondurucuların içindeki buzlanmayı gidermek için kullanılan bu işlevin kötüye kullanılması, cihazların ürünleri soğutmak yerine ısıtmasına yol açtı.
Moelans, teknisyenlerin gece boyunca çalışarak etkilenen cihazların ağ bağlantılarını kestiğini açıkladı.
Avrupa'daki birçok süpermarketin soğutma sistemleri, uzaktan bakım ve arıza takibi yapılabilmesi amacıyla internete bağlı çalışıyor. Bu özellik işletmelerin bakım maliyetlerini azaltırken, yeterli güvenlik önlemleri alınmadığında sistemleri siber saldırılara açık hale getirebiliyor.
Sabcobel yönetimi, Fransa'da geçen ay yaşanan saldırının ardından müşterilerinin sistemlerini korumak için çalıştıklarını, ancak bazı cihazlarda yalnızca yazılım güncellemesinin yeterli olmadığını, fiziksel değişikliklerin de gerektiğini belirtti.
Fransa'da yüzlerce market aynı saldırıya uğramıştı
Avrupa'daki son olay, ekim ayında Fransa'da yaşanan geniş çaplı siber saldırının ardından geldi.
Fransız yetkililerin açıklamalarına göre saldırganlar, ülkede 700'e kadar süpermarketin soğutma sistemlerine uzaktan müdahale etti.
Intermarché, Carrefour, Leclerc, Monoprix ve Coopérative U gibi zincirlerin etkilendiği olayda, dondurucuların sıcaklıkları normal çalışma seviyelerinin çok üzerine çıkarıldı.
Bazı işletmelerde alarm sistemlerinin devre dışı bırakıldığı ve buz çözme programlarının saatlerce uzatıldığı bildirildi.
Çok sayıda market, soğuk zincirin bozulması nedeniyle ürünlerini imha etmek zorunda kaldı. Bazı mağazalarda kayıplar 130 bin euroyu aşarken, Alsace bölgesindeki iki işletmenin toplam zararının 270 bin euroya ulaştığı aktarıldı.
Fransa'daki saldırıyla ilgili soruşturma başlatıldı. Yetkililer, olayda internet üzerinden erişilebilen soğutma kontrol sistemlerindeki güvenlik açıklarını inceliyor.
Gıda perakendeciliğinde yeni bir siber risk
Son saldırılar, siber güvenlik sorunlarının artık yalnızca müşteri bilgilerinin çalınması, ödeme sistemlerinin durdurulması veya şirket ağlarına erişim sağlanmasıyla sınırlı olmadığını gösteriyor.
İnternete bağlı fiziksel cihazlara yapılan müdahaleler, doğrudan ürün kaybına ve işletmelerin faaliyetlerinin aksamasına neden olabiliyor.
Özellikle gıda perakendeciliğinde soğuk zincirin kısa süreliğine bile bozulması, yüksek miktarda ürünün satılamaz hale gelmesi anlamına geliyor.
Bu nedenle saldırının ekonomik etkisi yalnızca bozulan ürünlerle sınırlı kalmıyor. Mağazaların geçici olarak kapanması, temizlik ve teknik servis giderleri ile tedarik zincirindeki aksamalar da işletmelerin maliyetlerini artırıyor.
Avrupa'daki son saldırıların arkasında kimin bulunduğu henüz belirlenemedi. Ekim ayında Fransa'da yaşanan olaylarla doğrudan bağlantılı olup olmadığı da soruşturma sonucunda netleşecek.
